Άγιος Μπρένταν ο Πλοηγός, ένας από τους «Δώδεκα Αποστόλους της Ιρλανδίας»
Έγινε ενημέρωση: 7 Σεπ
"Να εγκαταλείψω, ω Βασιλιά των μυστηρίων, τις απαλές ανέσεις του σπιτιού;
Να γυρίσω την πλάτη μου στην πατρίδα μου και να στραφώ προς τη θάλασσα;
Να παραδοθώ ολοκληρωτικά στο έλεός Σου, χωρίς ασήμι, χωρίς άλογο, χωρίς φήμη, χωρίς τιμή;
Ω Βασιλιά του Ένδοξου Ουρανού, να πάω με δική μου επιλογή στη θάλασσα;
Χριστέ μου, θα με βοηθήσεις στα άγρια κύματα;"
- Προσευχή του Αγίου Μπρένταν του Ταξιδιώτη
«Ο σεβάσμιος και θεοφόρος πατέρας μας Άγιος Μπρένταν ο Πλοηγός ή γνωστός και ως «Ταξιδιώτης», είναι ένας από τους μεγαλύτερους ασκητές που έζησαν στην Ιρλανδία. Ήταν ίσως ο πρώτος Ορθόδοξος Χριστιανός που πάτησε το πόδι του σε καναδικό έδαφος και, ως εκ τούτου, είναι ο πρώτος από τους αγίους που πάτησε το πόδι του στη Βόρεια Αμερική».
Δυστυχώς, οι παλαιότερες και πιο αυθεντικές αγιογραφίες του έχουν καταστραφεί, αφήνοντας μόνο λατινικά και ιρλανδικά χειρόγραφα, χρονικά και γενεαλογίες, παραδόσεις και ιστορίες του δωδέκατου αιώνα αργότερα. Αναφέρεται επίσης στους βίους αρκετών άλλων Ιρλανδών αγίων. Αλλά, το πιο σημαντικό, έχει τιμηθεί και λατρευτεί από τους Ιρλανδούς για γενιές ως μία από τις πιο εξέχουσες εκκλησιαστικές προσωπικότητες της χώρας.
Η παλαιότερη αναφορά του Αγίου Μπρένταν βρίσκεται στο Vita Sancti Columbae (Βίος του Αγίου Κολούμπα) του Adamnán που γράφτηκε μεταξύ 679 και 704 μ.Χ. Τα κύρια έργα σχετικά με τον Μπρένταν και τον μύθο του είναι το "Life of Brendan" σε πολλές λατινικές ( Vita Brendani ) και ιρλανδικές εκδόσεις ( Betha Brenainn ) και το πιο γνωστό Navigatio Sancti Brendani Abbatis (Ταξίδι του Αγίου Μπρένταν του Ηγουμένου)
Τα πρώτα του χρόνια
Γεννήθηκε το 484 ή το 486 και, σύμφωνα με διάφορες ιστορίες, πέθανε το 575, το 577 ή το 583 σε ηλικία άνω των 100 ετών. Τα ονόματα των γονιών του ήταν Φίνλουγκ και Κάρα. Ο μελλοντικός άγιος πιθανότατα γεννήθηκε στο μικρό νησί Φένιτ, βορειοδυτικά του ψαροχωριού Φένιτ στην κομητεία Κέρι, έξι μίλια από το Τραλί στο νοτιοδυτικό άκρο της Ιρλανδίας.
Σύμφωνα με την παράδοση, ο Άγιος Μπρένταν βαπτίστηκε ως βρέφος από τον άγιο Επίσκοπο Έρκ του Σλέιν.
Τη νύχτα που γεννήθηκε ο Άγιος Μπρένταν,
Ο Επίσκοπος Ερκ είδε ένα εκπληκτικό φως και μια χορωδία αγγέλων με εκθαμβωτικές στολές να κατεβαίνουν από τον ουρανό πάνω από το σπίτι των γονιών του.
Το ιερό πηγάδι Τόμπαρ να Μουλτ/Tobar na Moult, όπου βαφτίστηκε ο Άγιος Μπρένταν, βρίσκεται κοντά στο Τραλί/Tralee και το Αρντφερτ/Ardfert και εξακολουθεί να είναι ανοιχτό σε επισκέπτες που αναζητούν θεραπεία και ανακούφιση. Ένα παρεκκλήσι σε αυτό το πηγάδι περιέχει μια Αγία Τράπεζα με μορφές τριών αγίων (Αγίων Μπρένταν, Ερκ/Erc και Ιτα/Ita).
Ο Άγιος Μπρένταν δόθηκε στον Άγιο Ερκ σε ηλικία δύο ετών στη φροντίδα των επιφανών
αγία ηγουμένη Ίτα (περίπου 570· εορτή: 15 Ιανουαρίου) του Κιλίντι στο Λίμερικ, γνωστή ως «η θετή μητέρα των Ιρλανδών Αγίων».
«Υπό την Αγία Ίτα, ο Άγιος Μπρένταν μελέτησε τα βασικά του Χριστιανισμού για πέντε χρόνια και διατήρησε την αγάπη και τον σεβασμό για την ηγουμένη που τον έθρεψε και, μεταξύ άλλων, τον δίδαξε ότι ο Θεός αγαπάει πραγματικά: «την αληθινή πίστη μιας καθαρής καρδιάς· την απλή θρησκευτική ζωή· και την αφθονία που εμπνέεται από τη χριστιανική φιλανθρωπία». Θα μπορούσε να είχε προσθέσει ότι τα τρία πράγματα που μισεί ο Θεός είναι «ένα κατσουφιασμένο πρόσωπο· η πεισματική αδικοπραγία· και η υπερβολική εμπιστοσύνη στα χρήματα».
Όταν ήταν έξι ετών, στάλθηκε στο μοναστήρι του Αγίου Τζάρλαθ (περίπου 540· εορτή: 6 Ιουνίου) στο Τουάμ για να συνεχίσει την εκπαίδευσή του. Ο Άγιος Μπρένταν ήταν επίσης μαθητής του Αγίου Έντα του Ίνισμορ (+ περ. 530· εορτή: 21 Μαρτίου), ενός από τους πρώτους ιδρυτές μοναστηριών στην Ιρλανδία.
Κατά την περίοδο αυτή, ο άγιός μας επισκέφθηκε το Μοναστήρι Κλόναρντ στην κομητεία Μιθ.
παράλληλα με τον Άγιο Φίννιαν († 549· εορτή: 12 Δεκεμβρίου), συχνά γνωστό ως «ο Δάσκαλος των Ιρλανδών Αγίων» ή διάδοχος. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Άγιος Μπρένταν ο Πλοηγός (όπως και ο άγιος ομόλογός του, Άγιος Μπρένταν του Μπιρ στο Όφαλι, ο οποίος πέθανε περίπου το 573 και τιμάται στις 29 Νοεμβρίου) είναι ένας από τους «Δώδεκα Αποστόλους της Ιρλανδίας», οι οποίοι έζησαν όλοι στο Κλόναρντ. Τέλος, σύμφωνα με την παράδοση, ο νεαρός άγιος ταξίδεψε στην Ουαλία και πέρασε χρόνο με τον Άγιο Γκίλντα (ή Άγιο Κάντοκ) στο Λάνκαρφαν στο Γκλάμοργκαν, ένα μοναστήρι γνωστό για τη μόρφωσή του. Οι μεσαιωνικές ιρλανδικές και ουαλικές μοναστικές παραδόσεις ήταν άρρηκτα συνδεδεμένες.
Η Αποστολή Του
Αφού εκπαιδεύτηκε από τόσο μεγάλους μοναστικούς αγίους, ο Άγιος Μπρένταν χειροτονήθηκε μοναχός (πιστεύεται από τον ίδιο τον Άγιο Ερκ) και στη συνέχεια κατευθύνθηκε δυτικά της πατρίδας του, της Ιρλανδίας, για να χτίσει εκκλησίες, να αναλάβει ουσιαστικό ιεραποστολικό έργο και να ποιμάνει τον λαό του. Όλοι οι βιογράφοι του ανέφεραν ότι ο Άγιος Μπρένταν έζησε μια αυστηρή μοναστική ζωή και του δόθηκε το χάρισμα της θαυματουργίας. Επέδειξε εξαιρετικό ενθουσιασμό για την προσευχή, αυστηρή εγκράτεια, βαθιά ταπεινότητα και απέραντο έλεος και αγάπη για όλους.
«Το πρώτο ταξίδι του Αγίου Μπρένταν ήταν στα Νησιά Άραν, όπου ίδρυσε ένα μοναστήρι. Όπως ο δάσκαλός του, ο Άγιος Τζάρλαθ, ίδρυσε εκκλησίες στη Βρετάνη, στις βόρειες ακτές της Γαλλίας, και στην Ουαλία. Ο Άγιος Μπρένταν ίδρυσε πολλά μοναστήρια στην Ιρλανδία και τη Σκωτία, όπου ταξίδευε συχνά. Ιδρύοντας τόσα πολλά μοναστήρια, έγινε γνωστός ως ο Απόστολος της Ιρλανδίας.»
Το Κλόνφερτ, στη δυτική όχθη του ποταμού Σάνον στην κομητεία Γκάλγουεϊ, ήταν το πιο γνωστό από αυτά, καθώς ιδρύθηκε γύρω στο 559. Ο Άγιος Μπρένταν ίδρυσε το Κλόνφερτ, το οποίο έγινε γνωστό σε όλη την Ιρλανδία. Κάποτε φιλοξενούσε πάνω από 3.000 μοναχούς, οι οποίοι τελικά έγιναν ιεραπόστολοι και ταξίδεψαν σε όλη την Ευρώπη για να κηρύξουν το Ευαγγέλιο. Ο Άγιος Φέρσεϊ (περίπου 648· εορτή: 16 Ιανουαρίου), μαθητής του Κλόνφερτ, μπορεί να έλαβε διδασκαλία από τον Άγιο Μπρένταν στα παιδικά του χρόνια. Αργότερα ίδρυσε μοναστήρια στην Ανατολική Αγγλία και τη Γαλλία.
Ο Άγιος Μπρένταν ίδρυσε επίσης το μοναστήρι και την επισκοπή του Άρντφερτ, το οποίο εξελίχθηκε σε ένα σημαντικό εκκλησιαστικό και μοναστικό κέντρο στο Κέρι, κοντά στον τόπο γέννησης του αγίου. Στη συνέχεια, ίδρυσε έναν οικισμό στο Ίνις-ντα-ντρουίμ, γνωστό σήμερα ως Κόνι Άιλαντ (Innisdadrom), στην κομητεία Κλερ. Στη συνέχεια, ίδρυσε ένα μοναστήρι στο Άνναγκνταουν, στην κομητεία Γκάλγουεϊ, κοντά στον κόλπο Άνναγκνταουν και τη λίμνη Κόριμπ.
Σύμφωνα με πολυάριθμες ιστορίες, ο Άγιος Μπρένταν δραστηριοποιήθηκε επίσης στην ιστορική ιρλανδική επαρχία του Λένστερ, όπου συνδέεται με μια σειρά από τοποθεσίες. Ας σημειώσουμε τις ενορίες του Ντισάρτ στην κομητεία Κίλκενι, του Κίλνεϊ (το οποίο εξακολουθεί να έχει μια εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Μπρένταν) και του Μπράντον Χιλ στο Κίλκενι.
Ο λόφος Μπράντον, που πήρε το όνομά του από τον Άγιο Μπρένταν, είναι το ψηλότερο βουνό στην κομητεία Κιλκένι, με ύψος περίπου 540 μέτρα. Ο Άγιος Μπρένταν ίδρυσε μια μοναστική κοινότητα ή εκκλησία κοντά.
Στα μεταγενέστερα ιδρύματα του Αγίου Μπρένταν που αξίζει να αναφερθούν περιλαμβάνονται ένα μοναστήρι στο νησί Ιντσικίν, γνωστό και ως Ινισκίν, στην ενορία Κιλλούρσα στο Γκάλγουεϊ, και μια μοναστική κοινότητα στο Ινισγκλόρα, στα ανοιχτά της χερσονήσου Μάλετ στην κομητεία Μάγιο. Τον τελευταίο αιώνα, αυτό το νησί παρέμεινε ακατοίκητο. Το Ινισγκλόρα ήταν γνωστό για τη φύλαξη ορισμένων από τα λείψανά του. Είναι πιθανό δύο μοναστικές κοινότητες, μία για μοναχούς και μία για μοναχές, να λειτουργούσαν εδώ ταυτόχρονα. Σήμερα, μπορείτε να επισκεφθείτε τα ερείπια της πρώιμης εκκλησίας του Αγίου Μπρένταν, μιας «εκκλησίας για άνδρες» και μιας «εκκλησίας για γυναίκες», καθώς και να πιείτε αγίασμα από την αγία πηγή του Αγίου Μπρένταν, η οποία χρησιμοποιούνταν από τους ντόπιους μοναχούς την πρώτη χιλιετία. Υπάρχουν εξαιρετικά αρχαία σταυροειδή φρέατα και άλλα κειμήλια δίπλα στα ερείπια τριών πρώιμων κυψελών, ένα από τα οποία ανήκε στον Άγιο Μπρένταν.
«Η Άκρη της Ευρώπης» - Η ιστορία της νήσου Σκέλιγκ Μάικλ/Skellig Michael στην Ιρλανδία
Όσο απίθανο κι αν φαίνεται, το τραχύ ορεινό νησί που φαίνεται σε αυτές τις σελίδες χαιρετίζεται ως «ένα μέρος αγιασμένο από χίλια χρόνια προσευχής».
Χαμένο ουσιαστικά στη θάλασσα, έντεκα χιλιόμετρα από τις ιρλανδικές ακτές,
Η αρχαία Μοναστική κοινότητα του Σκέλιγκ Μίκαελ προσελκύει περίπου έντεκα χιλιάδες ανθρώπους ετησίως που αναλαμβάνουν μια επικίνδυνη εκδρομή για να βιώσουν, από κοντά, την υπερφυσική ατμόσφαιρα που δημιουργείται από γεγονότα που έλαβαν χώρα εκεί. Και ενώ οι κατασκευές στην κορυφή του μοιάζουν περισσότερο με προϊστορικές κυψέλες παρά με ανθρώπινες κατοικίες, χτίστηκαν από χέρια που ήξεραν πώς να ενώνονται σε έργα πίστης και ευσέβειας.
Το πιο σημαντικό κομμάτι του Σκέλιγκ Μάικλ είναι ο μοναστικός οικισμός του 6ου αιώνα που συνδέεται με πρώιμους χριστιανούς ασκητές όπως ο Άγιος Μπρένταν ο Πλοηγός.
Το Σκέλιγκ Μιχαήλ ενσαρκώνει το Πράσινο Μαρτύριο του Αγίου Μπρένταν και την ακραία απομόνωση που αναζητούσαν οι πρώτοι Ιρλανδοί μοναστικοί ταξιδιώτες, ένα κίνημα σύγχρονο με τον Άγιο Μπρένταν τον Πλοηγό τον 6ο αιώνα.
Ενώ η παράδοση αποδίδει στον Άγιο Φιονάν την ίδρυση του βραχώδους μοναστηριού, η απομονωμένη τοποθεσία που θυμίζει έρημο αντικατοπτρίζει τις πνευματικές αναζητήσεις που περιγράφονται στον ωκεανό στο Navigatio του Αγίου Μπρένταν. Βρίσκεται 8 μίλια (13 χλμ.) από τις ακτές της κομητείας Κέρι στον Ατλαντικό Ωκεανό. Το Μοναστήρι είναι χτισμένο σε υψόμετρο πάνω από 600 πόδια πάνω από τη θάλασσα, με καλύβες με κυψέλες από ξερολιθιά (clocháns) και ορόσημα. Ονομάστηκε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 1996
«Οι θρύλοι για την Ινισχλόρα αφθονούν. Στα τέλη του δωδέκατου αιώνα, ο ιστορικός Τζέραλντ της Ουαλίας κατέθεσε ότι όσο ζούσαν μοναχοί σε αυτό το νησί, τα ανθρώπινα πτώματα δεν θάβονταν ούτε αποσυντίθεντο σε αυτό — πολλά σώματα εναποτίθεντο στο ύπαιθρο, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να βλέπουν τους προγόνους τους απολύτως άφθαρτους για γενιές (αυτό το φαινόμενο πρέπει να έληξε όταν έφυγαν οι μοναχοί). Ο ίδιος ιστορικός ισχυρίστηκε ότι όσο τελούνταν προσευχή στην Ινισχλόρα, παράσιτα όπως ποντίκια και αρουραίοι δεν μείναν ποτέ εκεί. Χιλιάδες από αυτούς κατέκλυσαν άλλα ιρλανδικά νησιά, όμως εκεί δεν ανακαλύφθηκε ούτε ένα. Όταν κάποιος έφερνε ένα τρωκτικό στην Ινισχλόρα, αυτό έφευγε αμέσως και πηδούσε στη θάλασσα ή πέθαινε αν το σταματούσαν. Προηγουμένως, όλα τα πλοία που περνούσαν από την Ινισχλόρα έριχναν τα πάνω πανιά τους προς τιμήν του Αγίου Μπρένταν, του οποίου το θαυματουργό ξύλινο άγαλμα βρισκόταν μέσα στην εκκλησία του Αγίου Μπρένταν. Το σκόρδο που φυτρώνει τώρα στην Ινισχλόρα λέγεται ότι καλλιεργούνταν από μοναχούς πριν από 1500 χρόνια!
Ο Άγιος Μπρένταν πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του σε ταξίδια και ταξίδια (όπως είναι σύνηθες για τους Ιρλανδούς μοναχούς και ασκητές), γι' αυτό και αργότερα ονομάστηκε «Πλοηγός». Ένας Ιρλανδός μοναχός έγραψε τη θρυλική ιστορία Navigatio Sancti Brendani (Το Ταξίδι του Αγίου Μπρένταν) τον όγδοο και ένατο αιώνα, μετά την οποία άλλοι συγγραφείς έγραψαν πιο λεπτομερείς εκδοχές. Αν και διάσημη σε όλο τον Μεσαίωνα, αυτή η αφήγηση μετέτρεψε τον ναυτικό ερημίτη και ηγούμενο σε έναν άνθρωπο με υπεράνθρωπες ικανότητες που έκανε απίστευτα κατορθώματα. Φυσικά, θα πρέπει να αναφερθεί ότι ορισμένα από αυτά τα φαινόμενα, ιδιαίτερα εκπληκτικά χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος ή οι πνευματικές μεταφορές σε ασυνήθιστους τόπους, δεν είναι άγνωστα στους Ορθόδοξους πιστούς. Αυτά τα περιστατικά έχουν γίνει ευρέως γνωστά δια μέσου προσωπικών μαρτυριών από ένα μεγάλο πλήθος ανθρώπων, όπως επίσης και έχουν αναφερθεί στο κοινό εμπιστευτικά κατά την διάρκεια της ζωής τους απο μεγάλους Ορθόδοξους Αγίους, όπως ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης, ο Άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης και ο Άγιος Ιάκωβος Τσαλίκης.
Η Ιστορία έχει ώς εξής. Όταν ο Άγιος Μπρένταν ήταν ηγούμενος του Κλόνφερτ, ένας μοναχός ονόματι Μπάριντους τον επισκέφθηκε. Ο μοναχός του είπε ότι είχε ταξιδέψει μέσα από μια πυκνή ομίχλη και βρέθηκε στην «ουράνια Ιερουσαλήμ» που ήταν γεμάτη πολύτιμους λίθους, εκεί ο ήλιος δεν έδυε ποτέ, υπήρχαν πολλά βουνά, πουλιά τραγουδούσαν γλυκά, ένα μεγάλο ποτάμι την διέσχιζε που έρεε από τα ανατολικά προς τα δυτικά και ήταν γεμάτη αιώνια λουλούδια. Ο Μπάριντους είχε περάσει ένα χρόνο εκεί.
Αφού άκουσε την ιστορία του, ο Άγιος Μπρένταν συγκέντρωσε δεκατέσσερις μαθητές από την κοινότητά του και επέστρεψε στο Κέρι.
«Στις ακτές του Κέρι, έχτισε μια βάρκα από καλαμιά, μια αυτοσχέδια ξύλινη βάρκα καλυμμένη με οξείδιο, την οποία κάλυψε με δέρματα, και έφτιαξε ένα κατάρτι και ένα πανί. Αφού προσευχήθηκε στην ακτή, ξεκίνησε για να επεκτείνει τη Βασιλεία του Θεού στη γη. Η τροφοδοσία τους με τροφή και νερό θα έφτανε σε σαράντα ημέρες, αλλά ήταν καταδικασμένοι να ταξιδεύουν στον ωκεανό για επτά χρόνια.»
Αυτή ήταν μια πράξη πίστης με την οποία αυτοί οι μοναχοί, παρόμοιοι με τους ασκητές της αιγυπτιακής ερήμου, εγκατέλειψαν τις ανέσεις τους και απέπλευσαν χωρίς συγκεκριμένο προορισμό. Βασίζονταν -με απόλυτη εμπιστοσύνη- στον προορισμό που είχε επιλέξει ο Θεός γι' αυτούς, είτε επρόκειτο για ένα επικίνδυνο ταξίδι, μια μακρινή παραλία ή θάνατο στη θάλασσα.
Αυτός ο ιδιαίτερος τύπος αυτοεπιβαλλόμενης πειθαρχίας, μοναδικός στους Ορθόδοξους Κέλτες αλλά κοινός στο πνεύμα με τις ερήμους της Αιγύπτου, τα δάση της Ρωσίας και τα βουνά της Ελλάδας και της Σερβίας, ήταν ένα κάλεσμα μόνο για λίγες ψυχές από τις χιλιάδες. Ωστόσο, το ίδιο πνεύμα απόλυτης εμπιστοσύνης στον Θεό και η δέσμευση να τεθεί ο Χριστός στο επίκεντρο κάθε απόφασης, δεν είναι μοναδικό στους Ορθόδοξους Κέλτες ή μοναχούς. Είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής κάθε αυθεντικά Ορθόδοξου Χριστιανού.
Σε όλες τις εκδοχές της αφήγησης, ο Άγιος Μπρένταν και μια ομάδα συναδέλφων μοναχών αναζήτησαν στον Ατλαντικό Ωκεανό το «Νησί της Επαγγελίας του Παραδείσου». Τελικά το βρήκαν και πέρασαν λίγο χρόνο εκεί, αντιμετωπίζοντας πολλές ενδιαφέρουσες, συναρπαστικές και επικίνδυνες καταστάσεις. Καθ' όλη τη διάρκεια του ταξιδιού, η ρουτίνα τους αποτελούνταν από τον τακτικό κύκλο λατρείας και εργασίας του μοναστηριού, με κάθε μέρα να διακόπτεται από μοναστικές υποχρεώσεις «στο χωράφι». Αφού πέρασε λίγο χρόνο στο «Νησί της Επαγγελίας» των αγίων, ο Άγιος Μπρένταν συγκέντρωσε μερικούς από τους ουράνιους καρπούς και τις πολύτιμες πέτρες του πριν σαλπάρει πίσω.
Σύμφωνα με σύγχρονους ερευνητές, η ιστορία είναι ένα μείγμα πρώιμης χριστιανικής απόκρυφης λογοτεχνίας, ιρλανδικής (και σκανδιναβικής) μυθολογίας, και τις ιστορικών αληθειών των συγγραφέων. Το έργο αυτό διασώθηκε σε 116 μεσαιωνικά λατινικά χειρόγραφα, καθώς και σε παραλλαγές στα μεσαιωνικά αγγλικά, γερμανικά, γαλλικά, φλαμανδικά, ιταλικά, σκανδιναβικά και προβηγκιανά. Αυτή η διασκεδαστική και συναρπαστική αφήγηση, η οποία έχει μεταφραστεί σε πολλές σύγχρονες γλώσσες και έχει δημοσιευτεί σε όλο τον κόσμο, περιέχει διαφωτιστικά στοιχεία και είναι ακόμα δημοφιλής σήμερα.
Λέγεται ότι ο Άγιος Μπρένταν και οι σύντροφοί του πραγματοποίησαν ένα επταετές ταξίδι στον Ατλαντικό δυτικά της προγονικής τους γης, επιστρέφοντας στα ίδια νησιά κάθε χρόνο τις βασικές εορτές της Εκκλησίας για να τελέσουν τη Λειτουργία. Ωστόσο, ο στόχος των ταξιδιών τους ήταν να προσεύχονται συνεχώς στον Θεό (ως ασκητική πειθαρχία· σε αυτήν την περίπτωση, ο ωκεανός λειτουργούσε ως η «έρημός» τους), να χτίζουν εκκλησίες και παρεκκλήσια, να προσηλυτίζουν τους κατοίκους των νησιών και πιθανότατα να διαδίδουν ιρλανδικά χειρόγραφα και άλλα ταλέντα. Είναι πιθανό ότι αυτοί οι ιεραπόστολοι έφτασαν στη Βόρεια και Κεντρική Αμερική, τη Γροιλανδία και τη Νέα Γη, ή ίσως τη Νότια Αμερική και τα Κανάρια Νησιά, περίπου 1000 χρόνια πριν από τον Χριστόφορο Κολόμβο.
Αυτό που είναι βέβαιο, ωστόσο, είναι ότι ο Άγιος Βρέντανος έπλευσε στις Εβρίδες (όπου ίδρυσε τουλάχιστον δύο μοναστήρια: στο Τιρί και στο Άιλεαχ αν Ναόιμ, όπου σώζονται πολύ πρώιμα μοναστικά ερείπια), στις Ορκάδες, στα Σέτλαντ (όλα στη Σκωτία), στην ηπειρωτική Σκωτία (όπου ίδρυσε τουλάχιστον μία μοναστική κοινότητα στη δυτική ακτή της και είχε μια αξέχαστη συνάντηση με τον Άγιο Κολούμπα της Ιόνα), στις Φερόες Νήσους (που τώρα ανήκουν στη Δανία), στην Ισλανδία (όπου τον θυμούνται ορισμένες παραδόσεις), στην Ουαλία.
Τη δεκαετία του 1970, μια ομάδα εξερευνητών με επικεφαλής τον Τιμ Σέβεριν (γεν. 1940) κατασκεύασε ένα αντίγραφο 36 ποδιών του ιρλανδικού currach (μιας ανοιχτής βάρκας από φλαμουριά και δρυς δεμένης μεταξύ τους με περίπου δύο μίλια δερμάτινου λουριού), απέπλευσε από τις ιρλανδικές ακτές και τελικά έφτασε στη Νέα Γη, κάνοντας αρκετές στάσεις στην πορεία, αποδεικνύοντας ότι ο Άγιος Μπρένταν τον έκτο αιώνα μπορούσε να κάνει το ίδιο! Επιπλέον, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τους, το πλήρωμα του Σεβέριν αναγνώρισε ορισμένα «μυθολογικές περιγραφές» που αναφέρονται στη μεσαιωνική αυτή ιστορία, όπως «το νησί των προβάτων», «ο Παράδεισος των πουλιών που τραγουδούσαν πνευματικούς ύμνους» (πιθανώς και τα δύο στις Φερόες Νήσους), «κρυστάλλινους πύργους» (παγετώνες και παγόβουνα στα βόρεια νησιά), «τα βουνά που εκσφενδόνιζαν βράχους» (ηφαίστεια στην Ισλανδία), «θαλάσσια τέρατα» (φάλαινες, φώκαινες και πιθανώς θαλάσσιους ίππους) κ.λπ. Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι ο Χριστόφορος Κολόμβος πίστευε ότι ο Άγιος Μπρένταν είχε ανακαλύψει την Αμερική πριν από αυτόν και ότι αυτός (ο Κολόμβος) βασιζόταν σε χάρτες που βασίζονταν εν μέρει στα ταξίδια του Αγίου Μπρένταν.
Ας αναφέρουμε ένα απόσπασμα από το έργο του δόκιμου Βσέβολοντ (Φιλίπιεφ), Ένας Αγιορείτης. Μια ιστορία και μια παραβολή (Εκδοτικός Οίκος Παλόμνικ, 2014), μεταφρασμένο από τα ρωσικά:
«Υπάρχουν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι οι Χριστιανοί ασκητές ανακάλυψαν την Αμερική πολύ πριν από τον Κολόμβο. Στην αρχαιότητα, υπήρχαν «μοναστηριακά πλοία» που ταξίδευαν σε μεγάλες αποστάσεις. Σύμφωνα με μια εκδοχή, αυτοί οι αυστηροί ασκητές αναζητούσαν τις πιο απομακρυσμένες και απρόσιτες τοποθεσίες, όπου μπορούσαν να αφιερωθούν εξ ολοκλήρου στην προσευχή και τη μετάνοια. Προφανώς, ήταν οι ναυτικοί μοναχοί που έφεραν τους προαναφερθέντες ασκητές στην Αμερική, η οποία ήταν ακόμα άγνωστη στον Παλαιό Κόσμο. Η τοποθεσία αυτού του τόπου κρατήθηκε άκρως μυστική από τους ταξιδιώτες μοναχούς που επέστρεφαν στην Ευρώπη για να μην αποκαλύψουν τους ερημίτες.»
Δεν είναι σαφές τι συνέβη στους πρώτους Χριστιανούς ερημίτες στην Αμερική, αν και ποτέ πήγαν. Είναι πιθανό ότι όταν αποβιβάστηκαν, δεν είχαν ιδέα ότι τα μέρη κατοικούνταν απο αυτόχθονες κατοίκους. Ήρθανε σε επαφή με Ινδιάνους ή μήπως ο Κύριος τους κράτησε κρυμμένους ανάμεσα στην παρθένα αμερικανική φύση και την παρθένα έρημο μέχρι το τέλος της ζωής τους; Όπως και να 'χει, υποστηρίζεται ότι άφησαν πίσω τους υπολογισμούς του ημερολογίου της Εκκλησίας, οι οποίοι σαφώς χρονολογούνται από την εποχή που ακολούθησε τη γέννηση του Χριστού.
Είναι ενδιαφέρον ότι ο Αρχιερέας Αλέξανδρος Σαμπάνοφ, ο οποίος υπηρετεί στις εκκλησίες του Προστατευτικού Πέπλου της Θεοτόκου και του Αγίου Αρσενίου του Τβερ στο Τβερ της Ρωσίας, έχει αφιερώσει μερικά από τα γραπτά του στους προ-σχίσματος αγίους των Βρετανικών Νήσων και της Ιρλανδίας, ιδιαίτερα στον Άγιο Μπρένταν τον Ταξιδευτή. Στα έργα του, "Άγιος Μπρένταν ο Πλοηγός, στην Αναζήτηση του Νησιού της Επαγγελίας" και "Πλοία προς τον Άγιο Μπρένταν" (και τα δύο στα ρωσικά), διεξήγαγε εκτενή έρευνα για τη "Ναυαγοσωστική" από πολλαπλές οπτικές γωνίες, προσπαθώντας να εντοπίσει στοιχεία αλήθειας και μυθοπλασίας, καθώς και τις διάφορες επιρροές των μεσαιωνικών σάγκα στα ταξίδια του Αγίου Μπρένταν. Στο τέλος του έργου του, εικάζει ότι ο Άγιος Μπρένταν και οι σύντροφοί/οπαδοί του μπορεί να διέσχισαν τη Σκανδιναβία και τη Βαλτική, φτάνοντας τελικά στη χερσόνησο Κόλα και επισκεπτόμενοι διάφορες τοποθεσίες σε αυτό που είναι τώρα βορειοδυτική Ρωσία, ιδιαίτερα τις περιοχές κοντά στη λίμνη Λάντογκα, τη λίμνη Ίλμεν και τον ποταμό Βόλχοφ. Συνεχίζει υποθέτοντας ότι η Βάπτιση της Ρωσίας δεν έγινε χωρίς τη συμμετοχή Κελτών (των Ιρλανδών), οι οποίοι μπορεί να έχτισαν κάποιες εκκλησίες και να έστησαν κελτικούς «όρθιους σταυρούς» στις προαναφερθείσες περιοχές, καθώς και στο Νόβγκοροντ και το Κίεβο (ισχυρίζεται ότι το πρώτο μοναστήρι στο Κίεβο μέχρι τον ενδέκατο αιώνα ήταν ιρλανδικό!). Αν και υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία που να το υποστηρίζουν αυτό, ορισμένοι σύγχρονοι ιστορικοί πιστεύουν ότι μεμονωμένοι Ιρλανδοί ιεραπόστολοι μπορεί να έχουν ταξιδέψει ανατολικά μέχρι το βορρά της Ρωσίας. Δεν είναι αδύνατο.
«Ο J. Le Goff εκτιμά ότι σε διάστημα 200 ετών, η Ιρλανδία «εξήγαγε» περίπου 115 αγίους άνδρες στη Γερμανία (όπου ο Άγιος Μπρένταν λατρευόταν σε πολλά μοναστήρια), 45 αγίους στη Γαλλία, 44 στη Βρετανία, 36 σε αυτό που είναι τώρα το Βέλγιο, 25 στη Σκωτία και 13 στην Ιταλία. Η πλειονότητα αυτών των αγίων μορφών είναι θρυλική και έχει γίνει μέρος της μυθολογίας των χωρών, καταδεικνύοντας πόσο βαθιά επηρέασε ο ιρλανδικός μοναχισμός τη νοοτροπία και τις ευαισθησίες του δυτικού κόσμου».
Ας αναφέρουμε μερικούς αγίους που ήταν ακόλουθοι του Αγίου Μπρένταν. Αυτοί ήταν: ο Άγιος Κόλμαν του Κλόιν (περίπου 522-600· εορτή: 24 Νοεμβρίου), ο οποίος στα νιάτα του ήταν βασιλικός βάρδος στο Κάσελ, βαφτίστηκε από τον Άγιο Μπρένταν και αργότερα χειροτονήθηκε και κήρυξε στις περιοχές Λίμερικ και Κορκ της Ιρλανδίας, ιδρύοντας τον καθεδρικό ναό του Κλόιν («λιβάδι των σπηλαίων») περίπου το 560 και έγινε ο πρώτος επίσκοπός του (ο μεσαιωνικός Αγγλικανικός Καθεδρικός Ναός στο Κλόιν, στην κομητεία Κορκ, και ο σύγχρονος Καθεδρικός Ναός της Βασιλικής Κολομβίας στο Κομπ είναι αφιερωμένοι σε αυτόν)· ο Άγιος Φίναν του Κινίτι (έκτος αιώνας·)
Η Κοίμηση Του
Ο Άγιος Μπρένταν ο Πλοηγός πέθανε ειρηνικά στο Άνναχνταουν και τάφηκε στη Μονή Κλόνφερτ, όπου είχε υπηρετήσει ως ηγούμενος για πολλά χρόνια. Αργότερα, τα λείψανά του ενταφιάστηκαν στον Καθεδρικό Ναό του Κλόνφερτ, όπου μπορεί να αναπαύονται μέχρι σήμερα, ωστόσο η ακριβής τοποθεσία είναι άγνωστη. Ακόμα και κατά τη διάρκεια της ζωής του, όλοι αγαπούσαν τον Άγιο Μπρένταν και μετά τον θάνατό του, τιμούνταν ευρέως σε όλη την Ιρλανδία, τη Σκωτία, την Ουαλία και τη Βρετάνη. Καταγράφεται σε όλα τα μεγάλα ιρλανδικά μαρτυρολόγια και η λατρεία του εξαπλώθηκε στην Αγγλία, την Ισλανδία και πολλά άλλα μέρη της ηπείρου. Ναυτικοί και ταξιδιώτες επικαλούνταν πάντα το όνομα του Αγίου Μπρένταν στις προσευχές τους. Πολυάριθμες εκκλησίες και παρεκκλήσια σε παράκτιους οικισμούς της Ιρλανδίας και της Σκωτίας αφιερώθηκαν σε αυτόν και αρκετές εξακολουθούν να λειτουργούν.
Ο Άγιος Μπρένταν τιμάται σε πολλά μέρη, ιδιαίτερα στη δυτική ακτή της Ιρλανδίας. Μεταξύ αυτών είναι ο κόλπος Μπρένταν, το Μπρένταν Πόιντ, το Μπρένταν Γουέλ, το Μπρένταν Χεντ και το Μπρένταν Κρικ.
Ο Άγιος Μπρένταν του Κλόνφερτ τιμάται επίσης ως ο προστάτης άγιος της χερσονήσου Ντίγκλ στην κομητεία Κέρι, η οποία περιλαμβάνει το δυτικότερο άκρο της Ιρλανδίας και ολόκληρη την Ευρώπη. Το Μπράντον Κρικ (ένας μικρός κόλπος) βρίσκεται ακριβώς στη χερσόνησο Ντίγκλ και, σύμφωνα με τον θρύλο, από εδώ απέπλευσε ο Άγιος Μπρένταν με το πλήρωμά του για το επταετές ταξίδι του πέρα από τον Ατλαντικό προς την Αμερική!
Για να τιμήσουν τον Άγιο Μπρένταν, ένα μεγάλο χάλκινο άγαλμά του ανεγέρθηκε στο γειτονικό νησί Γκρέιτ Σαμφίρ στην είσοδο του λιμανιού Φένιτ τη δεκαετία του 2000.
Το όρος Μπράντον, που βρίσκεται ακριβώς ανατολικά αυτού του ρέματος, είναι ήδη το δεύτερο (και πιο γνωστό) βουνό που συνδέεται με τον άγιό μας! Κάθε Αύγουστο, Καθολικοί και Ορθόδοξοι προσκυνητές επισκέπτονται την τοποθεσία, η οποία πήρε το όνομά του. Είναι ο κύριος ιερός τόπος στη χερσόνησο Ντίγκλ και είναι σεβαστός από περίπου το 800. Βρίσκεται κοντά στον τόπο γέννησης του αγίου. Το βουνό έχει ύψος πάνω από 3.100 πόδια, γεγονός που του δίνει την ένατη υψηλότερη κορυφή της χώρας. Σύμφωνα με τον θρύλο, ο Άγιος Μπρένταν προσευχήθηκε στην κορυφή του για τρεις ημέρες πριν φύγει για την Αμερική και είχε ένα όραμα αγγέλων εκεί. Μερικοί ντόπιοι πιστεύουν ότι ο τάφος του σεβαστού αγίου τους βρίσκεται στην κορυφή. Πράγματι, ένα αρχαίο πέτρινο οικοδόμημα ελάχιστα πλατύτερο από ένα φέρετρο εξακολουθεί να στέκεται εκεί. Η ομίχλη συχνά καλύπτει την κορυφή. Το βουνό βρίσκεται στο τέλος του παλιού χριστιανικού προορισμού προσκυνήματος, γνωστού ως "Ο Δρόμος των Αγίων".
«Ο Άγιος Μπρένταν ο Πλοηγός απεικονίζεται συνήθως ως μοναχός ή ιερέας που τελεί μια λειτουργία σε ένα πλοίο, ενώ τα ψάρια μαζεύονται γύρω του για να τον ακούσουν· με μια φάλαινα (σε μια εκδοχή του «Navigatio» οι μοναχοί βρίσκονταν στην πλάτη μιας γιγάντιας φάλαινας και τελούσαν την Πασχαλινή Λειτουργία εκεί χωρίς να προσέχουν πού ακριβώς βρίσκονταν)· ή στην ίδια βάρκα με συναδέλφους τους μοναχούς».
Χάρη στην εξαιρετική πνευματική πρακτική του Αγίου Μπρένταν να προσεύχεται αδιάκοπα στη θάλασσα, ενώ παράλληλα διέσχιζε πολλά μίλια στον ανοιχτό ωκεανό με ένα ταπεινό πλοίο, καλύπτοντας μεγάλες αποστάσεις και εναποθέτοντας όλη του την ελπίδα στο έλεος και την προστασία του Θεού, επισκεπτόμενος και ανακαλύπτοντας πολλές χώρες, στη Ρωσία ο σύγχρονος Ρώσος ιερέας και παγκοσμίου φήμης ταξιδιώτης π. Φιόντορ Κονιούχοφ έχει συγκριθεί μαζί του.
Το «Μπρένταν/Brendan» και παρόμοιες μορφές του ονόματος εξακολουθούν να είναι ένα δημοφιλές βαπτιστικό όνομα στην Ιρλανδία και σε άλλες χώρες με σημαντικές ιρλανδικές κοινότητες, συμπεριλαμβανομένων και των Ορθόδοξων. Μια ιεραποστολική ενορία της OCA (Ορθόδοξη Εκκλησία της Αμερικής), στην Αστόρια του Όρεγκον είναι αφιερωμένη στον Άγιο Μπρένταν.
Άγιε Πατέρα Μπρένταν ο Πλοηγός, πρεσβεύσου στον Θεό για εμάς!
Η μνήμη του τιμάται από την Εκκλησία στις 16 Μαΐου.
Τροπάριο
Τροπάριο (Ήχος 8)
Η εικόνα του Θεού διαφυλάχθηκε αληθινά μέσα σου, Πατέρα, / γιατί σήκωσες τον Σταυρό και ακολούθησες τον Χριστό. / Με αυτόν τον τρόπο μας δίδαξες να αγνοούμε τη σάρκα, γιατί παρέρχεται / αλλά να φροντίζουμε την ψυχή, αφού είναι αθάνατη. / Γι' αυτό, Αξιότιμε Μπρένταν, το πνεύμα σου αγαλλιάζει μαζί με τους Αγγέλους.
Κοντάκιον (Ήχος 2)
Έχοντας οπλιστεί θεϊκά με καθαρότητα ψυχής / και κρατώντας σταθερά την αδιάλειπτη προσευχή σαν δόρυ, έχεις σκοτώσει τα στρατεύματα των δαιμόνων. / Γι' αυτό, σε παρακαλούμε, ω Πάτερ Μπρένταν: / «Πάντα να πρεσβεύεις για όσους σε τιμούν».
Πηγές: orthochristian.com ,orthodoxcanada.com , orthodoxwiki.org , oca.org , Wikipedia
Σχόλια