Άγιος Άλμπαν, Πρωτομάρτυς της Βρετανίας
Ο Άγιος Άλμπαν ( /ˈɔːlbən, ˈæl-/ ; λατινικά : Albanus ) τιμάται ως ο πρώτος καταγεγραμμένος Βρετανός Χριστιανός μάρτυρας , για τον λόγο αυτό θεωρείται πρωτομάρτυρας της Βρετανίας. Μαζί με τους συναδέλφους του Αγίους Ιούλιο και Ααρών , ο Άλμπαν είναι ένας από τους τρεις ονομασμένους μάρτυρες που καταγράφηκαν σε πρώιμη εποχή από τη Ρωμαϊκή Βρετανία ( Αμφίβαλος ήταν το όνομα που δόθηκε πολύ αργότερα στον ιερέα που λέγεται ότι προστάτευε). Παραδοσιακά πιστεύεται ότι αποκεφαλίστηκε κάποια στιγμή κατά τον 3ο ή 4ο αιώνα και γιορτάζεται εκεί από την αρχαιότητα.
Το Μαρτύριο Του
Η αφήγηση του Αγίου Μπέντε
Μία από τις πιο γνωστές αφηγήσεις είναι αυτή της Εκκλησιαστικής Ιστορίας του Αγγλικού Λαού του Αγίου Μπέντε, γραμμένης το 731. Τον 3ο ή 4ο αιώνα, οι Χριστιανοί άρχισαν να υφίστανται σκληρούς διωγμούς. Ωστόσο, ο 'Αγιος Γκίλντας λέει ότι διέσχισε τον Τάμεση πριν από το μαρτύριό του, επομένως ορισμένοι συγγραφείς τοποθετούν την κατοικία και το μαρτύριό του στο Λοντίνιουμ ή κοντά σε αυτό.
Ήταν Ρωμαίος πολίτης που κατοικούσε στο Βερουλάμιον (σημερινό Σεντ Άλμπανς), που βρίσκεται αρκετά μίλια βορειοδυτικά του Λονδίνου, κατά τη διάρκεια μιας εποχής διωγμών. Πιθανότατα κατείχε στρατιωτικό βαθμό, με το προνόμιο της Ρωμαϊκής υπηκοότητας όπως και ο Εβραίος, Άγιος Παύλος της Ταρσού..."
Ενώ μαινόταν αυτός ο διωγμός, ο Άγιος Άλμπαν ήταν ακόμα ειδωλολάτρης. Παρ' όλα αυτά, όταν ο ιερέας Αμφίβαλος ζήτησε τη βοήθειά του, την έδωσε πρόθυμα. Ο άγιος ιερέας καταδιώχθηκε από τους διώκτες και ο Άλμπαν του έδωσε ένα κρησφύγετο . Ο Άλμπαν εντυπωσιάστηκε από την ακλόνητη αφοσίωση και την εγρήγορση του ιερέα, γεγονός που τον ώθησε να ρωτήσει τον Αμφίβαλο για τις πεποιθήσεις του. Κατά συνέπεια, ο Άλμπαν βρήκε πίστη στον Χριστό και ζήτησε το βάπτισμα.
Τελικά, ο Αμφίβαλος αναγκάστηκε να φύγει και ο Άλμπαν αντάλλαξε ενδύματα μαζί του για να διευκολύνει τη διαφυγή του. Τα στρατεύματα έμαθαν για έναν κληρικό που κρυβόταν στην κατοικία του Άλμπαν, κάτι που τους ώθησε να διεξάγουν έρευνα. Παρατηρώντας τον Άλμπαν ντυμένο με κληρικά ενδύματα, τον συνέλαβαν και τον παρουσίασαν στον δικαστή.
Ο δικαστής τέλεσε μια θυσία σε θεότητες όταν παρουσιάστηκε ο Άγιος Άλμπαν. Κατά την ανάκριση, αποκάλυψε τον τρόπο με τον οποίο ο Άλμπαν και ο κληρικός είχαν ανταλλάξει ενδύματα. Εξοργισμένος από τη βοήθεια του Άλμπαν στην απόδραση ενός φυγά, ο δικαστής τον κατηγόρησε με εκτέλεση, εκτός αν αποκηρύξει τον Χριστιανισμό και αποκαλύψει πού βρίσκεται ο Αμφίβαλος. Ο Άγιος Άλμπαν απάντησε: «Κι εγώ είμαι Χριστιανός και λατρεύω τον έναν και αληθινό Θεό».
«Ο Άγιος Αλμπάν οδηγήθηκε στην εκτέλεση και σύντομα έφτασε σε ένα ορμητικό ποτάμι που δεν μπορούσε να διασχίσει (πιστεύεται ότι ήταν ο ποταμός Βερ). Υπήρχε μια γέφυρα, αλλά ένα πλήθος περίεργων κατοίκων της πόλης που ήθελαν να παρακολουθήσουν την εκτέλεση είχε φράξει τόσο πολύ τη γέφυρα που η ομάδα των εκτελεστών δεν μπορούσε να διασχίσει. Γεμάτος με μια ένθερμη επιθυμία να φτάσει γρήγορα στο μαρτύριο, ο Αλμπάν σήκωσε τα μάτια του στον ουρανό και το ποτάμι στέρεψε, επιτρέποντας στον Αλμπάν και τους απαγωγείς του να διασχίσουν την απέναντι όχθη σε στεριά. Ο έκπληκτος δήμιος έριξε κάτω το σπαθί του και έπεσε στα πόδια του Άγιου Αλμπάν, συγκινημένος από θεϊκή έμπνευση και προσευχόμενος είτε να υποφέρει με τον Αλμπάν είτε να εκτελεστεί για αυτόν.»
Οι άλλοι δήμιοι δίστασαν να πάρουν το σπαθί του, και εν τω μεταξύ, ο Άγιος Άλμπαν και αυτοί προχώρησαν περίπου 500 βήματα σε έναν λόφο με ήπια κλίση, εντελώς καλυμμένο με κάθε είδους αγριολούλουδα, και με θέα σε μια όμορφη πεδιάδα. (Ο Μπέντ παρατηρεί ότι ήταν ένα ταιριαστά όμορφο μέρος για να εμπλουτιστεί και να αγιαστεί από το αίμα ενός μάρτυρα.)
Όταν ο Άγιος Άλμπαν έφτασε στην κορυφή του λόφου, άρχισε να διψάει και προσευχήθηκε στον Θεό να του δώσει νερό. Μια πηγή ανάβλυσε αμέσως στα πόδια του. Εκεί έκοψαν το κεφάλι του, καθώς και το κεφάλι του πρώτου Ρωμαίου στρατιώτη, ο οποίος μεταστράφηκε ως εκ θαύματος και αρνήθηκε να τον εκτελέσει. Ωστόσο, αμέσως μετά το μοιραίο χτύπημα, τα μάτια του δεύτερου δήμιου πετάχτηκαν από το κεφάλι του και έπεσαν στο έδαφος, μαζί με το κεφάλι του Αγίου Άλμπαν, έτσι ώστε αυτός ο δεύτερος δήμιος να μην μπορεί να χαρεί για τον θάνατο του Αγίου Άλμπαν.
Η ακριβής ημερομηνία του μαρτυρίου του Αγίου Αλμπάν παραμένει ασαφής, αν και πιστεύεται ότι
συνέβη κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Δέκιου (περίπου το 251) ή του Βαλεριανού (περίπου το 257). Το χειρόγραφο του Τορίνο του δέκατου όγδοου αιώνα, το οποίο ενδεχομένως προέρχεται από πηγή του πέμπτου αιώνα, υποδεικνύει ότι ο Άγιος Αλμπάνος μπορεί να εκτελέστηκε ήδη από το 209, κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Σεπτίμου Σεβήρου και των δύο γιων του στη Βρετανία.
Η ταυτότητα του εκτελεστή που προσηλυτίστηκε παραμένει άγνωστη. Ο κληρικός Αμφίβαλος τελικά συνελήφθη και εκτελέστηκε σε μια τοποθεσία γνωστή ως Ρέντμπορν, που βρίσκεται τέσσερα μίλια από το Βερουλάμιουμ.
Όταν ο λαός άρχισε να διαμαρτύρεται εναντίον του άρχοντα, αυτός σταμάτησε την καταπίεση. Τα επόμενα χρόνια κατασκευάστηκε ένας καθεδρικός ναός στον τόπο του μαρτυρίου, όπου φυλάσσονταν τα λείψανα του Αγίου Αλμπάνου, του ιερέα Αμφιβάλου και πιθανώς του δημίου. Ο Άγιος Βέδας (27 Μαΐου) μας πληροφορεί ότι στον τάφο του Αγίου Αλμπάνου συνέβαιναν συχνά θαυματουργά γεγονότα. Το 860, όταν οι Δανοί επιτέθηκαν στην Αγγλία, τα λείψανα ασφαλίστηκαν για προστασία και στη συνέχεια αποκαταστάθηκαν.
«Ένα νέο παρεκκλήσι και ιερό κατασκευάστηκαν για τα λείψανα στις αρχές του δέκατου τέταρτου αιώνα. Δύο αιώνες αργότερα, εν μέσω της διάλυσης των μοναστηριών υπό τον Ερρίκο Η΄, το μαρμάρινο ιερό καταστράφηκε. Τελικά, τα ερείπια του ιερού ανακατασκευάστηκαν στην αρχική τους θέση. Η τύχη των λειψάνων παραμένει ασαφής, ωστόσο είναι πιθανό είτε να καταστράφηκαν είτε να θάφτηκαν σε μη σηματοδοτημένη τοποθεσία.»
Παρά τις περιστασιακές απεικονίσεις του Αγίου Αλμπάν με στρατιωτική ενδυμασία, δεν υπάρχει καμία τεκμηρίωση της ιδιότητάς του ως στρατιώτη. Τελικά, διέμενε σε ιδιωτική κατοικία κατά τη στιγμή της σύλληψής του, αντί για στρατιωτικό στρατώνα. Ένα μεσαιωνικό έργο τέχνης βρίσκεται στο νότιο κλίτος δίπλα στη Χορωδία στο Αββαείο, που απεικονίζει τον Άγιο Αλμπάν με κατακόκκινα μαλλιά. Μια μεσαιωνική σφραγίδα, που φυλάσσεται σήμερα στή Βιβλιοθήκη του Παραρτήματος του Καθεδρικού Ναού του Ντάραμ τον απεικονίζει να φοράει μια πλούσια γενειάδα. Διαθέτει γεροδεμένη σωματική διάπλαση, που χαρακτηρίζεται από μια προεξέχουσα, στρογγυλεμένη και υποχωρούσα γραμμή μαλλιών, ενώ ένας μανδύας καλύπτει την αριστερή πλευρά και τον δεξιό ώμο του.
Η μνήμη του τιμάται στις 22 Ιουνίου
Τροπάριο
Τροπάριο — Ήχος 4
Στον αγώνα του, ο άγιος μάρτυράς Άλμπαν, / κέρδισε το στέφανο της ζωής, Ω Χριστέ ο Θεός μας. / Διότι ενδυναμωμένος από εσένα και με καθαρότητα καρδιάς, / μίλησε με τόλμη ενώπιον των κριτών αυτού του κόσμου, / προσφέροντας το κεφάλι του σε σένα, τον Κριτή των πάντων!
Κοντάκιον — Ήχος 2
(Podoben: «Επιζήτησες τα ύψη...») Ως αστέρας λαμπρός αναγγέλλων τον Χριστό με τη λάμψη σου, / η οποία είναι αποκρουστική για αυτόν τον κόσμο, ω Μάρτυρα Άλμπαν / σβήνοντας τη γοητεία των ψεύτικων θεών, / φωτίζεις τους πιστούς, / πάντα μεσιτεύοντας υπέρ πάντων ημών.
Σχόλια