Αγία Ελένη του Σταυρού, Βασίλισσα Αυτοκράτειρα της Ρώμης

Η Αγία Ελένη, γνωστή και ως Αγία Ελένη ή Ελένη του Σταυρού, η πρώτη Χριστίνα Αυτοκράτειρα, κατέχει μια σεβαστή θέση στην ιστορία του Χριστιανισμού. Ως μητέρα του Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου του Μεγάλου, η ζωή της έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη μετατροπή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας από μια παγανιστική κοινωνία σε μια κοινωνία όπου άνθισε ο Χριστιανισμός. Η ακλόνητη πίστη, η ταπεινότητα και η αφοσίωσή της στην ανακάλυψη ιερών χριστιανικών λειψάνων εμπνέουν αμέτρητους πιστούς μέχρι σήμερα.
«Υπάρχουν αντικρουόμενες απόψεις σχετικά με τη γενέτειρά της. Γεννημένη γύρω στο 246–248, οι Βρετανοί ισχυρίζονται ότι η Ελένη ήταν εύπορη και γεννήθηκε στη Βρετανία, σε αντίθεση με την πεποίθηση στην Ανατολή ότι η Ελένη γεννήθηκε στο Δρέπανο (που αργότερα μετονομάστηκε σε Ελενόπολη) στη Βιθυνία, στη Μικρά Ασία, ότι προερχόταν από ταπεινή καταγωγή και ότι ήταν κόρη πανδοχέα από τα Βαλκάνια (Ιλλυρία).»
Αναφερόμενοι στην ηλεκτρονική έκδοση της Καθολικής Εγκυκλοπαίδειας , διαβάζουμε στην ενότητα «Αγία Ελένη»: «Ήταν ταπεινής καταγωγής. Ο Άγιος Αμβρόσιος, στο «Oratio de obitu Theodosii» του, την ανέφερε ως stabularia , ή πανδοχέα». Ο Άγιος Αμβρόσιος ήταν Επίσκοπος του Μιλάνου από το 374 έως το 397 μ.Χ. Η υπόθεσή του, η οποία παρέχεται χωρίς αποδεικτικά στοιχεία, ότι τον προηγούμενο αιώνα ένας μελλοντικός Ρωμαίος αυτοκράτορας είχε παντρευτεί στα πρώτα του χρόνια, αν και προσωρινά (αργότερα χώρισε), με το επάγγελμα της παμπ, φαίνεται εντελώς απίθανη. Σίγουρα δεν μπορούμε να χαρακτηρίσουμε αποδεικτικά στοιχεία μια σημείωση στο περιθώριο ενός παλιού χειρογράφου.
Ήταν το ευσεβές καύχημα της πόλης του Κόλτσεστερ της Αγγλίας για πολλούς αιώνες ότι η Αγία Ελένη γεννήθηκε εντός των τειχών της. Και παρόλο που αυτή η τιμή έχει αμφισβητηθεί, καθώς άλλοι λένε ότι γεννήθηκε στην Υόρκη, είναι βέβαιο ότι ήταν Βρετανίδα πριγκίπισσα.
Η Ελένη πίστευε ότι ήταν κόρη του βασιλιά Κοήλ Β', ο οποίος πέθανε στις αρχές του 300 μ.Χ. Ο Κοήλ Β' δεν πρέπει να συγχέεται με τον Κοήλ Α', ο οποίος, εκτός από το ότι βασίλευσε ο ίδιος τη δεκαετία του 100 μ.Χ., ήταν ο πατέρας του βασιλιά Λλέιργουγκ, γνωστού στους Ρωμαίους ως Λούκιος ή Λουκάς, του πρώτου Χριστιανού βασιλιά οπουδήποτε. Υπάρχει επίσης ο Κοήλ Γ', ο οποίος βασίλευσε τη δεκαετία του 400 μ.Χ.
Για να μάθετε περισσότερα για τον Κοήλ Β΄, την κόρη του Ελένη και την εποχή τους, μπορείτε να ανατρέξετε στο Χρονικό του Τυσίλιου του Βρετανού μοναχού Τυσίλιου του έβδομου αιώνα, χρησιμοποιώντας τη μετάφραση του W m R Cooper του 2002. Διαβάζουμε για την εποχή του Διοκλητιανού, αυτοκράτορα της Ρώμης 284-305 μ.Χ., κατά την οποία ο Ασκληπιόδοτος, κόμης της Κορνουάλης, ανέλαβε την εξουσία στη Βρετανία και ο Άγιος Άλμπαν μαρτύρησε.
«Και μετά από αυτά, ο Ασκληπιόδοτος πήρε το στέμμα και κυβέρνησε το βασίλειο για είκοσι χρόνια. Και επί των ημερών του ξεκίνησε ο διωγμός που ο Διοκλητιανός, αυτοκράτορας της Ρώμης, υποκίνησε εναντίον των Χριστιανών, σχεδόν εξαφανίζοντας τη χριστιανική πίστη... Και τότε σηκώθηκε ο Κοήλ, κόμης του Γκλόστερ, και πολέμησε εναντίον του Ασκληπιόδοτου και τον σκότωσε αμέσως. Και τότε ο Κώνστας (Κωνστάντιος Χλωρός), ένας γερουσιαστής της Ρώμης που είχε υποτάξει την Ισπανία, ήρθε [με το στρατό του] στη Βρετανία για να κάνει πόλεμο εναντίον του Κοήλ. Αλλά, αφού όρισαν την ημέρα κατά την οποία θα δοθεί η μάχη, ξαφνικά έκαναν ειρήνη. Και όταν πέρασε μόνο ένας μήνας και μια εβδομάδα, ο Κοήλ πέθανε. Και κράτησε το στέμμα για δέκα χρόνια. Και ο Κώνστας (Κωνστάντιος Χλωρός) πήρε την Ελένη ως σύζυγό του, [που ήταν] η μοναχοκόρη του Κοήλ. Και επονομάστηκε Ελένη η Ωραία, γιατί τέτοια ομορφιά προσώπου και σιλουέτας δεν είχε ξαναδεί ποτέ. Και γεννήθηκε ένας γιος που ονομαζόταν Κωνσταντίνος, γιος του Κώνστα (Κωνστάντιος Χλωρός). Και αυτός είναι αυτός που απέσπασε τη Ρώμη από [τα χέρια] του Μάξεν του Σκληρού, αυτός και οι τρεις θείοι του, αδελφοί της μητέρας του, που ονομάζονταν Ιοέλινος, Τράχερν και Μάριος.
Όπως θα μάθουμε, αυτή η ειδοποίηση καθιστά τον γάμο της Ελένης πολύ αργά για να αποκτήσει έναν γιο, τον Κωνσταντίνο, αρκετά μεγάλο για να αναλάβει την αυτοκρατορία μετά τον θάνατο του πατέρα του. Θα αντιμετωπίσουμε και θα ξεπεράσουμε αυτή τη ζωτική χρονολογική πρόκληση αργότερα, δείχνοντας ότι, παρόλο που τα βασικά στοιχεία είναι όλα παρόντα στο Τυσίλιο , η αφήγηση είναι παραμορφωμένη.
Προς το παρόν θα ανατρέξουμε στην Ιστορία των Βασιλέων της Βρετανίας του Τζέφρι του Μονμάουθ.
1136. Αυτό περιγράφηκε από τον αρχαιολόγο και ιστορικό Φλίντερς Πέτρι ως μια «ανθηρή επέκταση» του Τυσίλιο [βλ. Περισσότερα 4], ωστόσο ο Γοδεφρέδος μπορεί μερικές φορές να συμβουλεύεται με ωφέλεια για πρόσθετες πληροφορίες, από οποιαδήποτε εικαστική πηγή τις απέκτησε. Ο Γοδεφρέδος περιγράφει τον σύζυγο της Ελένης «Κώνστανς» στο Τυσίλιο πιο σωστά ως Κωνστάντιο, ενώ συμφωνεί ότι διαδέχθηκε τον Κόελο. Σε αντίθεση όμως με τον Τυσίλιο, ο Γοδεφρέδος μας λέει ότι η Ελένη ανατράφηκε ως βασίλισσα επί του θρόνου λόγω έλλειψης αδελφών.
Ο Τυσίλιος μας πληροφορεί ότι ο Ιωελίνος – που λέγεται ότι ήταν αδελφός της Ελένης, αλλά θείος του Γοδεφρείδου – παντρεύτηκε την κόρη ενός Ρωμαίου συγκλητικού. Ο γιος τους Μαξιμιανός, μαθαίνουμε, συνέχισε να κυβερνά τη Βρετανία, περνώντας από εκεί στη Γαλατία και σκοτώνοντας τον Γρατιανό, συναυτοκράτορα της Ρώμης. Ο σύγχρονος μεταφραστής του Τυσίλιου μας λέει σε μια υποσημείωση ότι αυτό συνέβη στη Λυών το 383 μ.Χ. Ο Τυσίλιος αργότερα παρουσιάζει τον ίδιο τον μεγάλο Βασιλιά Αρθούρο να ανακαλεί στους ιππότες του «...Ο Κωνσταντίνος, γιος της Ελένης και του μεγάλου Μαξιμιανού, ευγενείς όλης της Βρετανίας...».

Στο βιβλίο του EO Gordon, " Προϊστορικό Λονδίνο" , που εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1914, υπάρχει μια σελίδα με τίτλο "Η Αγία Ελένη της Βρετανίας στο Τρέβ". Τρέβ είναι το γαλλικό όνομα της Τρηρ, μιας γερμανικής πόλης στις όχθες του ποταμού Μοζέλα, η οποία ήταν η πρωτεύουσα της Βελγικής Γαλατίας. Στο " De Imperatoribus Romanis ", μια διαδικτυακή εγκυκλοπαίδεια Ρωμαίων Αυτοκρατόρων, με τίτλο "Ελένη Αυγούστα", μαθαίνουμε ότι οι κυριότερες κατοικίες του Κωνσταντίνου στη Δύση ήταν η Τρηρ και η Ρώμη και ότι η Ελένη είναι πιθανό να έζησε στην Τρηρ.
Να τι έχει να πει ο EO Gordon για την Helen στο Trèves:
«Η Τρέβ συνδέεται στενότερα με τους πρώτους Βρετανούς μονάρχες από οποιαδήποτε άλλη ηπειρωτική πόλη, καθώς υπήρξε η αγαπημένη κατοικία της Βασίλισσας Αυτοκράτειρας Ελένης, η οποία ίδρυσε εδώ την πρώτη χριστιανική εκκλησία στη Γερμανία. Η βασιλική του παλατιού του συζύγου της, Κωνσταντίνου Χλωρού, αποτελεί τα σημερινά τείχη του σημερινού Καθεδρικού Ναού. Από τις δωρεές της ενός από τα καρφιά του Σταυρού, του Τιμίου Χιτώνα και άλλων κειμηλίων, το όνομα της όμορφης και καταξιωμένης κόρης του βασιλιά Κόελ, «Ελέιν», τιμάται με τη μεγαλύτερη τιμή ως προστάτιδα της πόλης. Και είναι εξίσου ενδιαφέρον να διαπιστώσουμε ότι τα ερείπια του αυτοκρατορικού παλατιού στην Τρέβ, που χτίστηκε από τον γιο της, Κωνσταντίνο, έχουν τόσο έντονη ομοιότητα με παρόμοια ερείπια στο Κόλτσεστερ που οι καρτ ποστάλ του ενός μπορούν εύκολα να θεωρηθούν ως του άλλου.»
Η πριγκίπισσα Ελένη ήταν η πρώτη σύζυγος του Κωνστάντιου Χλωρού («του Χλωμού»), ενός Ρωμαίου
Αυτοκράτορας που στην πραγματικότητα πέθανε στη βόρεια Βρετανία το 306 μ.Χ. Ελένη, γεννημένη γύρω στο μ.Χ.
248, ήταν Βρετανίδα Χριστιανή και εξίσου σημαντικός ήταν και ο μοναχογιός της, ο Μέγας Κωνσταντίνος, μια κεντρική προσωπικότητα στην παγκόσμια ιστορία. Τόσο ύβρις υπήρξε η μεταχείριση της Ελένης που σε ορισμένες αναφορές -αν και όχι στην Καθολική Εγκυκλοπαίδεια- της έχει αρνηθεί ακόμη και την ιδιότητα της συζύγου και έχει περιγραφεί ως παλλακίδα, κάτι που θα καθιστούσε τον Κωνσταντίνο νόθο. Αυτό είναι προφανώς παράλογο, καθώς ο Κωνστάντιος Χλωρός βεβαιώνεται ότι αργότερα χώρισε την Ελένη για πολιτικούς λόγους, όπως θα δούμε. Δεν μπορείς να πάρεις διαζύγιο από κάποιον με τον οποίο δεν είσαι παντρεμένος!
«Σύμφωνα με το De Imperatoribus Romanis, που αναφέρθηκε προηγουμένως, ο Φιλοστόργιος (Ιστ. Εκκλ., 2.16) αποκάλεσε την Ελένη «μια κοινή γυναίκα που δεν διέφερε από τις ιεροκήρυκες». Πρόκειται για μια γυναίκα της οποίας η εικόνα επρόκειτο να εμφανίζεται σε νομίσματα, της οποίας η επιγραφή υποδήλωνε τον βαθμό της ως Nobilissma Femina και η οποία, μετά το 324, επρόκειτο να λάβει τον τίτλο της Αυγούστας.»
Για να εκτιμήσουμε την πραγματική προέλευση και το καθεστώς της Ελένης, θα είναι χρήσιμο να προσδιορίσουμε τη σωστή χρονολόγηση των γεγονότων. Για τον σκοπό αυτό, μπορεί να γίνει αναφορά στο βιβλίο The British Chronicles (Heritage Books, 2008) του σύγχρονου συγγραφέα David Hughes, ο οποίος προφανώς έχει εμβαθύνει στις αρχαίες πηγές. Στη σελίδα 115 του πρώτου από τους δύο μνημειώδεις τόμους του Hughes υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον. Σε αυτό το απόσπασμα, ο Coel αναφέρεται ως «Coilus [II]» και ο όρος «wledic» ορίζεται αργότερα ως εκπρόσωπος ενός εθνικού αξιώματος, «Πρίγκιπας της Βρετανίας».
«Ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας Αυρηλιανός[η] ονομαζόταν «restitutor orbis» [«αποκαταστάτης του κόσμου»] για την επανένωση του Ρωμαίου Αυτοκράτορα, τερματίζοντας την «Εποχή των Διεκδικητών»... Η Ρωμαϊκή εξουσία αποκαταστάθηκε στη Βρετανία το 274 από τον Κωνστάντιο «Χλωρό», έναν από τους στρατηγούς του Αυρηλιανού, τον οποίο ο Ρωμαίος αυτοκράτορας έστειλε στη Βρετανία με την αποστολή να επαναφέρει την χαμένη επαρχία σε ένωση με την αυτοκρατορία. Ο Κόιλος [Β΄], ο Βρετανός «βλεδικός», παραδόθηκε αμέσως στον Κωνστάντιο «Χλωρό» κατά την απόβασή του με Ρωμαϊκό Στρατό στη Βρετανία. Έτσι, η τελευταία αποσχισθείσα επαρχία, η Βρετανία, επανενσωματώθηκε στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Ήταν αυτή την εποχή που ο Κωνστάντιος «Χλωρός» παντρεύτηκε τη Βρετανίδα πριγκίπισσα Αγία Ελένη, κόρη του Βρετανού «βλεδικού» Κόιλου [του μετέπειτα βασιλιά], και απέκτησε έναν γιο, τον Κωνσταντίνο, δηλαδή τον Κωνσταντίνο «τον Μέγα». Ο θρύλος λέει ότι ο Κωνσταντίνος «Ο Μέγας» γεννήθηκε στη Βρετανία το 275 είτε στο Γιορκ είτε στο Κάστρο του Κερνάρβον, ωστόσο υπάρχουν και άλλοι θρύλοι που τοποθετούν τον τόπο γέννησής του σε άλλες τοποθεσίες. Ο Κωνστάντιος «Χλωρός» ανακλήθηκε κατά τη διάρκεια των αναταραχών που ακολούθησαν τη δολοφονία του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Αυρηλιανού το 275.
Μετά από αυτή την επίσκεψη στη Βρετανία το 274, ο Κωνστάντιος Χλωρός επιστρέφει δύο φορές ακόμη στη Βρετανία, το 296 και το 305. Σύμφωνα με τον Χιουζ, η κατάσταση το 296 ήταν η εξής:
Ο ΑΣΚΛΗΠΙΟΔΟΤΟΣ (ΑΛΥΣΓΛΑΠΙΤΛΩΣ), Δούκας της Κορνουάλης, εξελέγη Βασιλιάς της Βρετανίας από τους δούκες της πόλης σε μια συνέλευση στο Λονδίνο, το οποίο κατείχε ο Ρωμαϊκός Στρατός υπό τον Κωνστάντιο «Χλωρό». Ήταν η δεύτερη θητεία του Κωνστάντιου στη Βρετανία. Ο Κωνστάντιος συναινεί στην εκλογή της Άσκλης ως βασιλιά ή υποτελούς βασιλιά, για
Η Άσκλα ήταν νωρίτερα ο «πραιτωριανός έπαρχός» του, όπως ήταν και το καθήκον του στην ρωμαϊκή υπηρεσία...
Ο κατάλογος του Χιουζ με τους ηγεμόνες της Βρετανίας κατά την αντίστοιχη περίοδο έχει ως εξής:
296-305 | Άσκλη (Ασκληπιόδοτος) |
305 | Κόιλος Β΄ |
305-328 | Ελένη «Η Αγία» |
305-306 | Κωνστάντιος «Χλωρός» |
306-337 | Κωνσταντίνος Α΄ «Ο Μέγας» |
Συντομεύοντας τον Τζέφρι του Μονμάουθ ως «GM», ο Χιουζ δίνει την εξής αναφορά για το έτος 305, το οποίο επρόκειτο να είναι η τρίτη επίσκεψη του Κωνστάντιου στη Βρετανία:
«...Η Άσκλα δολοφονήθηκε από τον Βρετανό δούκα της πόλης Κόιλους, ο οποίος ταυτίστηκε με τον Δούκα Κόιλ του Κόλτσεστερ του GM, ο οποίος κατείχε εθνικό αξίωμα ως ο Βρετανός «wledic» [«Πρίγκιπας της Βρετανίας»] και σφετερίστηκε τον θρόνο του έθνους ως Βασιλιάς Κόιλους Β'». Ο Κόιλ (Κόιλους Β') στη συνέχεια παραδίδει το στέμμα στον Κωνστάντιο Χλωρό, πεθαίνοντας λίγο αργότερα, όπως αναφέρεται στο Tysilio .
Η καταχώρηση του Χιουζ για τον Κωνστάντιο Χλωρό έχει ως εξής:
«305-306 Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΟΣ «ΧΛΩΡΟΣ», μετά τον θάνατο του βασιλιά Κοίλου, κατέλαβε το βρετανικό στέμμα ως καταπίστευμα για την πρώην σύζυγό του, Αγία Ελένη, και τον γιο τους, Κωνσταντίνο, και βασίλευσε ως βασιλιάς της Βρετανίας για περίπου ένα χρόνο. Ο Κωνστάντιος περίπου εκείνη την εποχή έγινε επίσης Ρωμαίος αυτοκράτορας με την παραίτηση του Μαξιμιανού και μετέφερε την αυτοκρατορική αυλή [ξανά] στην Υόρκη. Στη Βρετανία τον συνόδευσαν ο πατέρας του, Ευτρόπιος, ο πρώην κυβερνήτης της Ιλλυρίας [Γιουγκοσλαβίας] στην υπηρεσία της Ρώμης, και ο γιος του, Κωνσταντίνος.»
Στη συνέχεια, διαβάζουμε τα ακόλουθα, στο τέλος του ίδιου λήμματος, μετά από κάποιο υλικό για την Ιρλανδία:
«Οι Πίκτες ανανέωσαν τις επιδρομές τους στη Ρωμαϊκή Βρετανία κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Κωνστάντιου, και αυτός τους νίκησε σε μάχη το 306 και σκότωσε τον βασιλιά τους, Φυάντωρ «Άλβους». Αυτή ήταν η δεύτερη βόρεια [Σκωτσέζικη] εκστρατεία του εναντίον των Πίκτων. Η πρώτη του είχε γίνει κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του στη Βρετανία το 296. Λίγο μετά τη βόρεια εκστρατεία πέθανε ο Κωνστάντιος, το 306 (23/25 Ιουλίου), και τον διαδέχθηκε ως βασιλιάς της Βρετανίας ο γιος του Κωνσταντίνος...»
Ο μοναχός Νέννιος του ένατου αιώνα στο έργο του Historia Brittonum απαριθμεί επτά Ρωμαίους αυτοκράτορες που κατείχαν την εξουσία στη Βρετανία. Ο πέμπτος αποκαλείται δελεαστικά «Κωνσταντίνος, γιος του Μεγάλου Κωνσταντίνου». Καθώς αυτός ο αυτοκράτορας περιγράφεται ως πεθαμένος στη Βρετανία, πιθανώς το λήμμα θα έπρεπε να αναφέρει «Κωνστάντιος, πατέρας του Μεγάλου Κωνσταντίνου». Ωστόσο, ίσως υπάρχει μια συγκεχυμένη ηχώ εδώ και των δύο ανδρών.
«Η επόμενη καταχώρηση του Χιουζ έχει ως εξής:
«306-337 Ο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Α΄ «Ο ΜΕΓΑΣ», βασίλευσε ως βασιλιάς της Βρετανίας για τριάντα χρόνια, ωστόσο, ήταν απόντος μονάρχης για το μεγαλύτερο μέρος αυτής της περιόδου.»
Η ειδοποίηση του Χιουζ για την Ελένη προηγείται εκείνης του Κωνστάντιου Χλωρού και του Κωνσταντίνου.
«305-328 Η ΕΛΕΝΗ «Η ΑΓΙΑ», βασίλισσα/αυτοκράτειρα, είχε σχέση με τη βασιλεία του συζύγου και του γιου της… το 306, μετά τον θάνατο του συζύγου της, ο γιος της, Κωνσταντίνος, διαδέχθηκε τον πατέρα του στη Βρετανία ως «Βασιλιάς της Βρετανίας» και μητέρα και γιος βασίλευσαν ισότιμα στη Βρετανία.»
Αυτό αποκαλύπτει γιατί η Ελένη περιγραφόταν πάντα ως Βασίλισσα Αυτοκράτειρα. Ο τίτλος είναι ακατανόητος στο πλαίσιο μιας καταγωγή από χαμηλής καταγωγής.
Πιστεύουμε ότι με αυτές τις ανακοινώσεις ο Ντέιβιντ Χιουζ καθόρισε τη σωστή χρονολογία, τη διάρκεια της βασιλείας και τα γεγονότα. Ο Κωνστάντιος Χλωρός πραγματοποίησε τρεις επισκέψεις στη Βρετανία, το 274, το 296 και το 305. Στην πρώτη από αυτές τις επισκέψεις, ο γενναίος Κωνστάντιος παντρεύτηκε την σαγηνευτική Ελένη και λίγο αργότερα, το 275, του γέννησε τον Κωνσταντίνο, ο οποίος γεννήθηκε έτσι εντός γάμου.
Στα ογδόντα της χρόνια έκανε ένα περίφημο προσκύνημα στην Ιερουσαλήμ, με τον ένθερμο πόθο να ανακαλύψει τον σταυρό πάνω στον οποίο είχε υποφέρει ο Ευλογημένος Λυτρωτής μας.
Τραγωδία στο Αυτοκρατορικό Σπίτι
Ο ρόλος του γιου της, αυτοκράτορα Αγίου Κωνσταντίνου, στην εκκλησιαστική ιστορία ήταν τριπλός: ιστορικός, πολιτικός και πνευματικός. Κάθε εικασία για την προσωπική του πίστη και τη σχέση του με την Εκκλησία υποβιβάζεται σε «συκοφαντία και προπαγάνδα» μόλις ο παρατηρητής υποταχθεί στο ακριβές ιστορικό, πολιτικό και πνευματικό πλαίσιο της ζωής του Κωνσταντίνου.
Ακόμα και οι «εκτελέσεις» του γιου και της συζύγου του έχουν ένα αυθεντικό πλαίσιο.
Οι κριτικές για τον χαρακτήρα του Κωνσταντίνου συχνά αναφέρουν αυτούς τους θανάτους ως απόδειξη της απόλυτης εξαχρείωσής του. Ωστόσο, πρόσφατη ακαδημαϊκή έρευνα, όπως η «Τραγωδία του Κρίσπου» του Alessio Torino , έχει επιστρέψει αποφασιστικά στην άποψη ότι ο βαθμός ίντριγκας που κορυφώθηκε με τον θάνατο του Κρίσπου και της Φαύστας ήταν τόσο προσβλητικός που αναμένεται μια προσπάθεια συσκότισης. Εκ των υστέρων, ο ίδιος ο Ζώσιμος, ένας φανερός εχθρός της πίστης του Κωνσταντίνου, και ο Βυζαντινός ιστορικός Ιωάννης Ζωναράς, παρέχουν την πιο πειστική αφήγηση.
«Η Φαύστα, σύζυγος και κόρη των εχθρών του Κωνσταντίνου, προφανώς έβλεπε τον θετό γιο της, τον Κρίσπο, με ακραία ζήλια, επειδή ανταγωνιζόταν τους γιους της για την αυτοκρατορική εύνοια. Συνωμοτώντας εναντίον του Κρίσπου μόλις ένα μήνα αφότου ο Κωνσταντίνος θέσπισε τη μοιχεία ως τιμωρούμενη με θάνατο, η Φαύστα προσποιήθηκε παθιασμένη αγάπη για τον θετό γιο της και την ιδέα μιας παράνομης σχέσης. Ο Κρίσπος, όπως ο Ιωσήφ που δελεάστηκε από την Αιγύπτια γυναίκα, την αρνήθηκε. Η Φαύστα ανταπέδωσε αναφέροντας στον Κωνσταντίνο ότι ο Κρίσπος τον είχε ατιμάσει σε μια προσπάθεια να τη βιάσει. Εμπιστευόμενος την ψευδή μαρτυρία της Φαύστας και ντροπιασμένος προσωπικά τόσο σύντομα μετά το διάταγμά του κατά τέτοιων πραγμάτων, ο Κωνσταντίνος παρέδωσε τον αγαπημένο του γιο σε δίκη και εκτέλεση.»
Όταν η Αγία Ελένη, η μητέρα του Αυτοκράτορα —η οποία έλειπε εκείνη την εποχή— έμαθε για το γεγονός, επέπληξε αυστηρά τον γιο της, τον Αυτοκράτορα, για την απόφασή του. Ο Κωνσταντίνος διέταξε αμέσως μια ενδελεχή έρευνα, η οποία αποκάλυψε ότι είχε πέσει θύμα μιας εγκληματικής συνωμοσίας που είχε οργανώσει η σύζυγός του, Φαύστα, και ο στενός κύκλος της. Στη συνέχεια, διέταξε και την εκτέλεσή της. Αυτές οι δύο δολοφονίες εντός της οικογένειάς του συγκλόνισαν βαθιά τον Κωνσταντίνο. Για το υπόλοιπο της ζωής του, αναστέναζε και θρηνούσε για αυτά τα γεγονότα, προσευχόμενος για τη συγχώρεση του Θεού. Επιπλέον, για να δείξει δημόσια τη μετάνοιά του, έστησε ένα άγαλμα του Κρίσπου με την επιγραφή: «Στον αδικημένο γιο μου».
Η αναζήτηση του Τιμίου Σταυρού

στην Παλική, από τον Αρχιμανδρίτη, αγιογράφο και προσωπογράφο Παρθένιο Λουκέρη
Η αυτοκράτειρα Ελένη ταξίδεψε στα Ιεροσόλυμα με μεγάλη ποσότητα χρυσού. Ο Άγιος Κωνσταντίνος έγραψε μια επιστολή στον Πατριάρχη Μακάριο Α΄ (313-323), ζητώντας του να τη βοηθήσει με κάθε δυνατό τρόπο στο έργο της αποκατάστασης των χριστιανικών ιερών τόπων.
Μετά την άφιξή της στην Ιερουσαλήμ, η αγία αυτοκράτειρα Ελένη άρχισε να καταστρέφει όλους τους ειδωλολατρικούς ναούς και να καθαγιάζει ξανά τους τόπους που είχαν βεβηλωθεί από τους ειδωλολάτρες.
Στην αναζήτησή της για τον Ζωοποιό Σταυρό, ρώτησε αρκετούς Χριστιανούς και Εβραίους, αλλά για πολύ καιρό η αναζήτησή της παρέμεινε ανεπιτυχής. Τελικά, ένας ηλικιωμένος Εβραίος ονόματι Ιούδας της είπε ότι ο Σταυρός ήταν θαμμένος κάτω από τον ναό της Αφροδίτης. Σύμφωνα με έναν άλλο θρύλο, το γλυκό άρωμα του βασιλικού οδήγησε την Αγία Ελένη στον Σταυρό του Χριστού. Στα ελληνικά, η λέξη βασιλικός προέρχεται από τη λέξη «βασιλιάς». Αφού προσευχήθηκε για βοήθεια, βρήκε το φυτό να φυτρώνει πάνω από τη θέση του αληθινού Σταυρού.
Η Αγία Ελένη διέταξε να κατεδαφιστεί ο ειδωλολατρικός ναός και να γίνει ανασκαφή στο χώρο. Σύντομα βρήκαν τον Γολγοθά και τον Τάφο του Κυρίου. Όχι μακριά από το σημείο υπήρχαν τρεις σταυροί, μια σανίδα με την επιγραφή που είχε γράψει ο Πιλάτος (Ιωάννης 19:19) και τέσσερα καρφιά που είχαν τρυπήσει το Σώμα του Κυρίου.
Τώρα το έργο ήταν να προσδιοριστεί σε ποιον από τους τρεις σταυρούς είχε σταυρωθεί ο Σωτήρας. Ο Πατριάρχης Μακάριος είδε έναν νεκρό να μεταφέρεται στον τάφο του και στη συνέχεια διέταξε να τοποθετηθεί ο νεκρός σε κάθε σταυρό με τη σειρά.
Όταν το σώμα τοποθετήθηκε στον Σταυρό του Χριστού, αμέσως αναστήθηκε. Αφού είδαν την ανάσταση του νεκρού, όλοι πείστηκαν ότι ο Ζωοποιός Σταυρός είχε βρεθεί. Με μεγάλη χαρά η αυτοκράτειρα Ελένη και ο Πατριάρχης Μακάριος σήκωσαν τον Ζωοποιό Σταυρό και τον επέδειξαν σε όλους τους ανθρώπους που στέκονταν τριγύρω.
Η θαυματουργή ανακάλυψη και επαλήθευση του αληθινού Σταυρού εξακολουθεί να γιορτάζεται από την Εκκλησία στις 3 Μαΐου . Η ευσεβής αυτοκράτειρα, μεταφερμένη από χαρά, έχτισε μια όμορφη Βασιλική στο Όρος Γολγοθά για να υποδεχτεί το πολύτιμο λείψανο, στέλνοντας τμήματα αυτού επίσης στη Ρώμη και την Κωνσταντινούπολη, όπου εκτέθηκαν επίσημα στην προσκύνηση των πιστών.
«Στην Ορθόδοξη παράδοση, πιστεύεται ότι ενώ θραύσματα του Τιμίου Σταυρού κόπηκαν και στάλθηκαν ως ευλογίες, ο Τίμιος Σταυρός ανανεωνόταν θαυματουργικά. Παραμένει αβέβαιο πότε σταμάτησε αυτό το θαύμα.»
Έχτισε δύο άλλες διάσημες εκκλησίες στην Παλαιστίνη για να τιμήσει τους ιερούς τόπους της ζωής του Κυρίου μας, τη μία στον τόπο της Αναλήψεώς Του και την άλλη, γνωστή ως Βασιλική της Γεννήσεως, στη Βηθλεέμ, την οποία αυτή και ο γιος της στόλισαν πλούσια.
Πολλά ιερά κειμήλια βρέθηκαν χάρη στην επιμέλειά της, συμπεριλαμβανομένου του άνευ ραφής χιτώνα του Ιησού Χριστού.
Επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη με ένα τμήμα του Ζωοποιού Σταυρού, τον Απρόσκοπτο Χιτώνα και τα Καρφιά με τα οποία είχε στερεωθεί το Σώμα του Κυρίου. Ένα από αυτά τα Καρφιά και ο Χιτώνας φυλάσσονται σήμερα στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Πέτρου στην Τριρ.
Ο καθεδρικός ναός ανατέθηκε από τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο τον Μέγα και χτίστηκε πάνω σε ένα παλάτι της Αγίας Ελένης, της μητέρας του.
Μετά τη μεταστροφή του Κωνσταντίνου στον Χριστιανισμό, λέγεται ότι ο επίσκοπος Μαξιμίνος (329–346) συντόνισε την κατασκευή ενός καθεδρικού ναού, ο οποίος εκείνη την εποχή ήταν το μεγαλοπρεπέστερο σύνολο εκκλησιαστικών δομών στη Δύση εκτός Ρώμης.
Ανάπαυση
Όταν πέρασε την ηλικία των 80 ετών, η Αγία Ελένη κοιμήθηκε στη Ρώμη με τον γιο της Κωνσταντίνο κοντά της γύρω στο 328-330 μ.Χ., λίγο μετά την επιστροφή της από το προσκύνημά της στους Αγίους Τόπους.

Ο Κωνσταντίνος την έθαψε στο Μαυσωλείο της Ελένης στη Λαμπικανική Οδό έξω από τη Ρώμη.
Η μεγάλη σαρκοφάγος της από πορφύρα μεταφέρθηκε αργότερα στον Λατερανό και τώρα φυλάσσεται στα Μουσεία του Βατικανού.
Τα λείψανά της βρίσκονται σήμερα στην εκκλησία της Σάντα Έλενα, στη Βενετία, στο ανατολικό άκρο της περιοχής Καστέλλο στη Βενετία της Ιταλίας. Σύμφωνα με την παράδοση, ένας μοναχός ονόματι Αϊκάρντο έφερε τα λείψανα της Ελένης από την Κωνσταντινούπολη στη Βενετία το 1211 μετά την Δ΄ Σταυροφορία.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη της Αγίας Ισαποστόλου Ελένης και του γιου της, Αγίου Κωνσταντίνου, στις 21 Μαΐου/3 Ιουνίου.
Τροπάριο — Ήχος 1
Η αυτοκράτειρα Ελένη, μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, ήταν μαζί μας πριν ζητήσει τον Σταυρό στην Ιερουσαλήμ. Έτσι, ομοιώνοντας τους αποστόλους, μας καλεί και εμάς να τιμήσουμε τον Σταυρό, γιατί σε αυτό το σημείο, το σύμβολο της νίκης επί του εχθρού, μας χορηγείται σωτηρία και ανάσταση, και ο θρίαμβος της Ουράνιας Ιερουσαλήμ. Γι' αυτό, αγία Ελένη, προσευχήσου στον Χριστό τον Θεό μας να σωθούν οι ψυχές μας.
Κοντάκιον — Ήχος 3
Η δύναμη του Υψίστου κατέβηκε αληθινά από ψηλά σε, ευλογημένη Ελένη, καθώς προσκυνούσες τους Αγίους Τόπους με ευλάβεια, και γι' αυτό ανέστησες θείο ναό που ωραιοποιήθηκε πολύ, κραυγάζοντας προς τον Σωτήρα Χριστό: Αλληλούια.
















Σχόλια