Η υπεράσπιση του Αγίου Κολούμπα στην απειλούμενη παράδοση των Ιρλανδών βάρδων

Ιρλανδοί Βάρδοι

Η ιρλανδική βαρδική ποίηση ήταν μια εξαιρετικά περίπλοκη παράδοση. Δημιουργούνταν από ειδικά εκπαιδευμένους βαρδικούς ποιητές.

Γραμμένα τόσο στην Πρώιμη όσο και στη Μέση Ιρλανδία, τα βαρδικά ποιήματα γράφτηκαν κατά τη διάρκεια μιας εποχής στην ιρλανδική ιστορία που ονομάζεται « Γαελική Ιρλανδία ». «Αυτή ήταν μια μακρά περίοδος κατά την οποία η γαελική πολιτική και κοινωνική τάξη υπήρχε στην Ιρλανδία και η ιρλανδική γλώσσα και ο πολιτισμός άνθισαν. Έφτασε στο τέλος της γύρω στα μέσα του δέκατου έβδομου αιώνα». Η χώρα εκείνη την εποχή κυβερνιόταν από διάφορους αρχηγούς. Παρά την Νορμανδική εισβολή τον δωδέκατο αιώνα, μεγάλο μέρος της χώρας παρέμεινε υπό Ιρλανδούς βασιλιάδες ή Αγγλο-Ιρλανδούς άρχοντες. Ο ιρλανδικός πολιτισμός συνέχισε. καθώς οι βάρδοι αποστήθιζαν τα ποιήματα ή τα τραγούδια τους: έτσι, παρείχαν το υλικό τους στην προφορική παράδοση. Η ιρλανδική ποίηση εκείνης της εποχής χρησιμοποιούσε ένα περίπλοκο μείγμα σχημάτων ομοιοκαταληξίας, μεταφορών αλλά και συμβολισμού. Το ύφος διέφερε σε μεγάλο βαθμό από τις ποιητικές παραδόσεις των μη κελτικών χωρών για αιώνες. Οι ξένοι επισκέπτες σχολίαζαν ότι οι Ιρλανδοί ήταν «μεθυσμένοι από τη δύναμη των λέξεων!». Η Αρχαία Ιρλανδική Εταιρεία αναγνώριζε τέσσερις βαθμίδες ποιητών: ο βάρδος ήταν ο χαμηλότερος και ο Φιλίνδ ο υψηλότερος. [i]

Μεταξύ των πολυάριθμων βάρδων που αφιέρωσαν τα ταλέντα τους για να δοξάσουν τη θεότητά τους ήταν ο επίσκοπος Φάιχ και ο λόγιος Τσινφαέλα. ( Από το Dublin Penny Journal τόμος 1 αρ. 3, 14 Ιουλίου 1832 ) [ ii]

Η εφημερίδα Ireland's Mirror το 1804 αναφέρθηκε στον Hennessey ως τον « Ορφέα της χώρας του ». Ο Villemarque πίστευε ότι οι Ιρλανδοί βάρδοι ήταν « στην πραγματικότητα οι Ιστορικοί της Φυλής». Ο Walker δεν ανακάλυψε αν υπήρχαν γυναίκες βάρδοι, αλλά παραδέχτηκε ότι οι γυναίκες φώναζαν το «Caoine » πάνω από τους νεκρούς, ωστόσο στην Calthluina γράφτηκε ότι «Η κόρη του Moran άρπαξε την άρπα και η μουσική της φωνή επαίνεσε τους ξένους. Οι ψυχές τους έλιωναν στο τραγούδι, σαν στεφάνι από χιόνι μπροστά στον ήλιο». Τα Καταστατικά του Kilkenny έκαναν ποινικό νόμο από τον Βασιλιά Εδουάρδο το 111 να διασκεδάζουν οποιονδήποτε βάρδο: ωστόσο, οι βάρδοι του Munster συνέχισαν να πραγματοποιούν τις ετήσιες συνεδρίες τους. Στο βιβλίο «Η ζωή του Κολούμπα» του 1827 καταγράφεται ότι «οι Βάρδοι και οι Σενναχείς διατήρησαν το αξίωμά τους και κάποιο βαθμό της προηγούμενης εκτίμησής τους μεταξύ των ευγενών της Καλαδονίας και της Ιρλανδίας, μέχρι την άνοδο στον θρόνο του Οίκου του Ανόβερου». [iii]

Ως αξιωματούχοι της αυλής του βασιλιά ή του αρχηγού, οι βάρδοι εκτελούσαν διάφορους επίσημους ρόλους, δηλαδή χρονικογράφους και σατιρικούς. Οι βάρδοι απομνημόνευαν και διατήρησαν την ιστορία, καθώς και τις παραδόσεις της φυλής και της χώρας. Παρέδιδαν τεχνικές απαιτήσεις για τις διάφορες ποιητικές μορφές: το dán díreach, ( μια συλλαβική μορφή που χρησιμοποιεί ομοιοκαταληξία, ημι-ρίμα και παρήχηση ). Το έργο τους αποτελούνταν από εκτεταμένες γενεαλογίες, δημοσιογραφικές αφηγήσεις των πράξεων των αρχόντων και των προγόνων τους. Ο Ιρλανδός βάρδος ήταν καθηγητής λογοτεχνίας και γραμμάτων, άρτια εκπαιδευμένος στη χρήση ενός εκλεπτυσμένου λογοτεχνικού μέσου. Ανήκε σε μια κληρονομική κάστα υψηλού κύρους σε μια συντηρητική αριστοκρατική κοινωνία. Αυτός ο ιστότοπος παρουσιάζει ένα ποίημα « Παρηγορίες» μεταφρασμένο από τον Osborn Bergin. Μια λίστα ποιητών ή ποιημάτων παρουσιάζεται σε αυτόν τον ιστότοπο. [iv]

Χειρόγραφα

Το πιο γνωστό σωζόμενο χειρόγραφο ήταν το Lebor na hUidre, το Βιβλίο της Αγελάδας Dun , το οποίο αποτελούνταν από συλλογές παλαιών ιρλανδικών σάγκα που μεταγράφηκαν από το 1100 μ.Χ. Τα Dinn Seanchas περιείχαν ποιήματα του ποιητή Finin Mac Luchn κατά τον δεύτερο αιώνα. Η σχολή Mac Firbisig στο Sligo διεκδίκησε μια συνεχή παράδοση από τον δωδέκατο αιώνα. Το πρώτο πρώιμο σύγχρονο ιρλανδικό εγχειρίδιο για ποιητές A Το βιβλίο για τα Μετρικά Σφάλματα σώζεται πλέον σε ένα έγγραφο των μέσων του δέκατου τέταρτου αιώνα με τίτλο O 'Cianain Miscellany στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ιρλανδίας. Η Αναβίωση των Ιστορικών Παραδόσεων και Γενεαλογιών του δέκατου τέταρτου αιώνα ηγήθηκε του ποιητή και ιστορικού της αυλής Sean Mor ua Dubagain: Συνέβαλε ένα πρώιμο μέρος στο Βιβλίο του Ui Maine. Η οικογένεια ήταν αρχειονόμοι στον Εκκλησιαστικό Οικισμό του Clonmacnoise. Μια διάσημη έκδοση των αρχών του δέκατου πέμπτου αιώνα ήταν το Leabhar Breac του Dunniry που φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ιρλανδίας. Σημαντικά χειρόγραφα εκείνης της εποχής περιλάμβαναν: Το Βιβλίο του Ballymote, καθώς και τα πλέον χαμένα Χρονικά του Kilronan, από τα οποία ο γραφέας του δέκατου έκτου αιώνα Philip Ua Duibgennain άντλησε το μεγαλύτερο μέρος του υλικού του για τα ακόμη σωζόμενα Χρονικά του Λοχ Ce . Τα Χρονικά του δέκατου έκτου αιώνα Τα Κόναχτ αποδίδονταν στη γειτονική σχολή Ua Mael Chonaire στο Νότιο Ροσκόμον. Ο Διάλογος των Δύο Σοφών, που τώρα φυλάσσεται στη Βιβλιοθήκη του Trinity College, γράφτηκε στην ιρλανδική φενιανή διάλεκτο, η οποία παρείχε τα προσόντα που απαιτούνται για να είναι κανείς αληθινός ολαμχ. [v]

Σχολεία Μπάρντικ

Στα σχολεία των Βαρδών, οι μαθητές περνούσαν τρία ή περισσότερα χρόνια μελετώντας κάθε επίπεδο ποίησης πριν προχωρήσουν στο επόμενο επίπεδο. Το ακαδημαϊκό έτος διαρκούσε από τον Νοέμβριο έως τον Μάιο: σύμφωνα με τον ποιητή του δέκατου πέμπτου αιώνα, Tadhg Óg O hÚigínn, οι μαθητές απογοητεύτηκαν όταν άκουσαν τον κούκο, καθώς αυτό σήμαινε ότι έπρεπε να πάρουν διακοπές από το σχολείο! [vi]

Η μουσική της άρπας και του τυμπάνου ( ένα όργανο παρόμοιο με ένα Το σαντούρι ) μελετήθηκε επίσης σε σχολές βαρδικών σχολών. Κορυφαίες οικογένειες μουσικών ήταν οι Ui Coinnecain και Mac Cerball. Οι Όλαμ είχαν κολέγια στο Clogher, το Armagh, το Lismore και το Tamas. Τα Ιστορικά Απομνημονεύματα του Joseph Cooper Walker το 1786 παρατήρησαν ότι «όλα τα περίφημα σχολεία που ιδρύθηκαν από τον Χριστιανικό Κλήρο τον 5ο αιώνα, σε απολαυστικές τοποθεσίες, ανεγέρθηκαν στα ερείπια αυτών των Κολλεγίων». Σπούδασαν για δώδεκα χρόνια για να αποκτήσουν το ακρωνύμιο και τον τίτλο του ollamh ή του δασκάλου. Ο Gofraid Finn O'Dalaigh, επίσης ο Maelmuirs Mac Raith, παρέθεσε αναφορές στις σπουδές τους καθώς διάβαζαν ένα βιβλίο μαζί με τον δάσκαλό τους ή τον θετό τους: χρησιμοποιούσαν τη λέξη « daltae », δηλαδή μαθητής ή « θετά παιδιά». Αρκετές νομικές σχολές, από τις οποίες η πρώτη περιέγραφε ως « Ollamh of Connacht στο δίκαιο, έναν κύριο δάσκαλο του νομολογία» ήταν ο Gilla na Naem mac Duinnsleibe Meic Arducain κατά το 1309. [vii]

Άλλες νομικές σχολές αποδόθηκαν στις οικογένειες των: Ua Breislien Fermanagh, Mac Birthagra east Ulster, Na Duib de Boirienn Ua Brien, και οι δύο από το Clare, Mac Aeducain Mc Fhlannchada. [viii]

Οι ιατρικές σχολές στη νότια Ιρλανδία ήταν: Ua hIceda, Ua Cruinn, Ua Laide, Man an Lega με Ua Bolgaide στο Λένστερ, Ua Cenndubain στο νότιο Κόνναχτ. Οι ιατρικές σχολές παρείχαν βασική εκπαίδευση στην ιρλανδική ορθογραφία, γραμματική και μετρική, ενώ άνδρες από ιατρικές οικογένειες που φοιτούσαν συχνά χρησίμευαν ως γραμματείς που συνέτασσαν ανθολογίες ιστορίας, ποίησης ή δικαίου. [ix]

Ποιητές από το Όλστερ εκπαιδεύτηκαν στο Τιρ Κόνελ, συγγραφέας του οποίου ήταν ο Φίαργκαλ Ογκ Μακ αν Μπάιρντ, ο οποίος αρχειοθέτησε το βιβλίο «Ο Εννεαετής Πόλεμος 1594-1603» και «Η Φυγή των Κομητειών» . [x]

Οι σχολές των βαρδικών υπήρχαν ως κοσμικά ιδρύματα που δίδασκαν στην μητρική γλώσσα την ιρλανδική γλώσσα, τη λογοτεχνία και την ιστορία με βάση τον Νόμο του Μπρέχον. Τα ιδιαίτερα ανεπτυγμένα ακαδημαϊκά ιδρύματα παρείχαν αυτό που ισοδυναμούσε με πανεπιστημιακή εκπαίδευση μέχρι τα μέσα του δέκατου έβδομου αιώνα. Η μακρά παράδοση είχε παράγει πληθώρα ποιητών, καθώς και ιστορικών, καθώς και δεξιότητες και γνώσεις που συχνά αλληλεπικαλύπτονταν μεταξύ των ατόμων. [xi]

Ο Ιρλανδός δικηγόρος Thomas O'Sullivan έγραψε την εξής περιγραφή μιας σχολής βαρδικών σε έναν πρόλογο των Απομνημονευμάτων του Μαρκήσιου του Κλανρικάρντ ( Λονδίνο 1722 ): « Οι μαθητές, μετά από ενδελεχή εξέταση, χωρίστηκαν πρώτα σε τάξεις, όπου λήφθηκε υπόψη η ηλικία, η ιδιοφυΐα και η προηγούμενη εκπαίδευση του καθενός, αν υπήρχε καθόλου, ή όχι. Οι καθηγητές (ένας ή περισσότεροι, ανάλογα με την περίπτωση) έδιναν ένα θέμα κατάλληλο για τις δυνατότητες κάθε τάξης, καθορίζοντας τον αριθμό των ομοιοκαταληξιών και διευκρινίζοντας τι έπρεπε να τηρείται κυρίως σε αυτό ως προς τις συλλαβές, τα τεταρτημόρια, την ομοφωνία, την αντιστοιχία, την ολοκλήρωση και την ένωση, καθένα από τα οποία περιοριζόταν από ιδιαίτερους κανόνες. Το εν λόγω θέμα (είτε ένα είτε περισσότερα όπως προαναφέρθηκε) αφού δόθηκε κατά τη διάρκεια της νύχτας, το εργάζονταν μόνος του ο καθένας στο κρεβάτι του, όλη την επόμενη μέρα στο σκοτάδι, μέχρι που σε μια συγκεκριμένη ώρα της νύχτας, με τα φώτα να μπαίνουν, το έβαζαν στη γραφή». Αφού ντύθηκαν αργότερα και συγκεντρώθηκαν σε μια μεγάλη αίθουσα, όπου περίμεναν οι καθηγητές, κάθε μελετητής παρουσίασε την έκθεσή του, η οποία διορθώθηκε ή εγκρίθηκε (ανάλογα με τις απαιτήσεις) και την επόμενη μέρα παρουσιάστηκαν είτε τα ίδια είτε νέα θέματα . Δημοσιεύτηκε τον Μάιο/Ιούνιο 2010, τόμος 18, στο Κοινωνικό Περιοδικό του 18ου /19ου αιώνα. Προοπτικές, Ιστορία 18ου / 19ου αιώνα, Τεύχος 3. [xii]

Η ζωή των Βάρδων

Όταν ένας ποιητής έφτανε στο επίπεδο του φίλντιθ, ενεργούσε ως επίσημος ποιητής ενός βασιλιά. Παράλληλα με την απαγγελία της δικής τους τέχνης, ασχολούνταν με βασιλικά ζητήματα, φυλετικά ζητήματα ή εθνικά ζητήματα, τα οποία όλα θυμόντουσαν και στη συνέχεια αφηγούνταν σε διαφορετικές μορφές ποιημάτων. Βασιλιάδες, αρχηγοί αλλά και άρχοντες ενθάρρυναν τους βάρδους να προωθούν τα τεράστια κατορθώματά τους, τις δυνάμεις τους, τη γενναιοδωρία τους ή την φυλετική τους επιτυχία. Αρκετοί βάρδοι έγραφαν προσωπικές ελεγείες, ερωτικά ή θρησκευτικά ποιήματα με σάτιρα. Μια θεατρική πρακτική γνωστή ως « Reacaire» απαγγέλλονταν σε έναν βασιλιά εκ μέρους ενός βάρδου συνοδευόμενη από οργανική μουσική άρπας. [xiii]

Κοινωνική Κατάσταση

Ο μοναχός Κολουμσίλ όρμησε υπέρ της υπεράσπισης της τέχνης. Δήλωσε ότι η ποίηση ήταν απαραίτητη για την ιρλανδική ζωή: ότι η Ιρλανδία δεν θα ήταν Ιρλανδία χωρίς αυτήν. Όλα όσα υπήρχαν στην καθημερινή ζωή καταγράφονταν προφορικά από τους βάρδους, όπως η γενεαλογία, οι ιατρικές θεραπείες, η μουσική ή η ιστορία. Ο υψηλότερος από τους ποιητές ονομαζόταν «o llamh » ή κορυφαίος επίσημος ποιητής. ( ollamh σημαίνει κυριολεκτικά «μεγάλος» ). Είχε κοινωνική θέση σχεδόν ίση με τον βασιλιά. Υψηλή κοινωνική θέση υπήρχε μέχρι και την Ελισαβετιανή εποχή, όταν η αγγλική αριστοκρατία τρομοκρατούνταν βλέποντας τους Γαελικούς αρχηγούς όχι μόνο να τρώνε στο ίδιο τραπέζι με τους ποιητές τους, αλλά συχνά από το ίδιο πιάτο! Οι ποιητές ανταμείβονταν με γη ή ζώα για να συντηρούνται. Καθώς ταξίδευαν σε άλλα βασίλεια, μπορούσαν να μείνουν έως και ένα χρόνο με τους οικοδεσπότες τους. Μάλιστα, αρκετοί από τους « olamh » είχαν το δικό τους ραβδί. [xiv]

Στους «Ολάμ» παρέχονταν κατοικίες, δωρεάν γη, βοοειδή, καθώς και άφθονο επίδομα για τα ταλέντα τους: δυστυχώς, αυτή η πρακτική αποδείχθηκε προβληματική και δαπανηρή. [xv]

Τέλος της Παράδοσης

Ο βασιλιάς Aedh προσπάθησε να εξορίσει τους βάρδους από το παλάτι του: επέστρεψαν και ζήτησαν τη βασιλική του καρφίτσα, σύμβολο της βασιλείας του. Η εξορία των βάρδων ήταν τότε επικείμενη. Ο Άγιος Κολόμπας « ο πολεμιστής μοναχός» μεσολάβησε για λογαριασμό τους στην αυλή του βασιλιά. Οι αρνητικές ζωές των βάρδων ( σύμφωνα με το Ο Βασιλιάς ) ήταν η αυθάδειά τους, η αδράνεια επίσης η απληστία τους. Έκανε έκκληση στη συνέλευση να τους εξορίσει και να τους αφαιρέσει όλα τα προνόμιά τους. Ο Άγιος Κολούμπας απάντησε ότι η αλήθεια ήταν ότι οι βάρδοι είχαν καταχραστεί σε μεγάλο βαθμό την εξουσία τους, ζήτησε να διορθωθούν οι καταχρήσεις, να τιμωρηθούν οι ένοχοι και να μειωθεί η εξουσία. Η εύγλωττη ομιλία του όριζε ότι το τάγμα έπρεπε να μεταρρυθμιστεί με σχολεία που θα χρηματοδοτούνταν για τη μελέτη της λογοτεχνίας στο έθνος, ώστε να πειστούν οι νέοι άνδρες να αφιερώσουν τη ζωή τους στην τέχνη τους. Οι βάρδοι που ήταν παρόντες με την αρχηγό τους Ντάλα Φόργκεϊλ συνέθεσαν ένα ποίημα προς έπαινο του Αγίου Κολούμπα. ( Ορισμένα αποσπάσματα από το βιβλίο "Βίος και Πολιτεία του Αγίου Κολούμπα" του FA Forbes: Σύνδεσμος προς το Βιβλίο, κεφάλαιο 8 - Η Συνέλευση του Drum-Ceatt ) [xvi]

Υποσημειώσεις

[i] Η συναρπαστική ιστορία των Ιρλανδών Βαρδικών ποιητών ( https://oldmooresalmanac.com/ ) [Πρόσβαση στις 25 Σεπτεμβρίου 2018]

[ii] Οι Βάρδοι της Ιρλανδίας ( www.libraryireland.com/ ) [Πρόσβαση στις 26 Σεπτεμβρίου 2018]

[iii] Στο ίδιο.

[iv] Ιρλανδική βαρδική ποίηση ( https://en.wikipedia.org/wiki/Irish_bardic_poetry ) [Πρόσβαση στις 26 Σεπτεμβρίου 2018]

[v] Οι Βάρδοι της Ιρλανδίας ( www.libraryireland.com/ ) [Πρόσβαση στις 26 Σεπτεμβρίου 2018]

[vi] Στο ίδιο

[vii] Στο ίδιο

[viii] Στο ίδιο

[ix] Στο ίδιο

[x] Στο ίδιο.

[xi] Ιστορία της Εκπαίδευσης ( https://raggeduniversity.co.uk/2017/01/02/educational-history-the-hedge-schools-of-ireland/ ) [Πρόσβαση στις 24 Νοεμβρίου 2019]

[xii] Περιγραφή ( https://www.historyireland.com/description-of-a-bardic-school/ ) [Πρόσβαση στις 26 Σεπτεμβρίου 2018]

[xiii] Η συναρπαστική ιστορία των Ιρλανδών Βαρδικών ποιητών ( https://oldmooresalmanac.com/ ) [Πρόσβαση στις 25 Σεπτεμβρίου 2018]

[xiv] Στο ίδιο.

[xv] Αρχαία Ιρλανδική Γνώση της Επιστήμης ( www.libraryireland.com/ ) [Πρόσβαση στις 14 Οκτωβρίου 2018]

[xvi] Εξορία των Βάρδων ( https://www.reddit.com/r/IrishHistory/comments/e534li/the_banishment_of_the_bards/ ) [Πρόσβαση στις 12 Νοεμβρίου 2018]

[xvii] Χαμένοι από καιρό στίχοι των Ιρλανδών Βαρδικών Ποιητών ( https://oldmooresalmanac.com/ ) [Πρόσβαση στις 12 Νοεμβρίου 2018]